National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-16T05:42:37.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: 238 zwierząt pod opieką w jeden weekend. Jak upały zagrażają ptakom?
items: Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
items: Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
items: Ruszam śladem ornitologicznej wyprawy wzdłuż Doliny Środkowej Wisły. Co kryją wiślane łachy?
items: Warszawskie mandarynki podbijają Europę. Zagadki dalekich podróży
items: Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
items: Niewidzialny porządek na wiosennym niebie. Kalendarz ptasich przylotów się zmienia
items: Byłem w najstarszej stacji badawczej w Polsce. Tak wygląda świat ptaków z bliska
items: Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
items: Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
items: Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
items: To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
items: Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
items: Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
items: Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
items: Gdy inne śpią, on poluje – rzadki ptak w Polsce o niezwykłych czerwonych oczach
items: Ten brązowy ptak to najlepszy wokalista Polski. Kiedyś był cenionym przysmakiem
items: To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
items: Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
items: To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
items: To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
items: Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
items: Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
items: Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
items: To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce

238 zwierząt pod opieką w jeden weekend. Jak upały zagrażają ptakom?
type: item
date: 2026-07-18T10:17:08.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: ptaki
subject: upał
subject: zmiany klimatyczne
description: Afrykańskie upały w Polsce to już nie anomalie, ale stały element lata. My, ludzie, w takie dni chowamy się w cieniu drzew, pijemy litry wody albo zamykamy się w klimatyzowanych pomieszczeniach. A co robią ptaki, gdy asfalt parzy w łapy, oczka wodne wysychają, a miejskie rabaty zamieniają się w rozgrzaną do 50°C patelnię?
encoded: Spis treści: Gdy gniazdo zamienia się w piekarnik Dla nas upał to dyskomfort. Dla nich może być wyrokiem Woda na wagę życia. Jak wspierać ptaki podczas upałów? Lato, które dla wielu z nas oznacza czas odpoczynku i długich, ciepłych dni, dla dzikich mieszkańców miast może stać się bezlitosną próbą przetrwania. Rosnące temperatury, niedobór wody i wszechobecny beton sprawiają, że środowisko stworzone przez człowieka stawia przed ptakami coraz większe wyzwania. Czerwiec 2026 roku zapisał się na kartach historii polskiej meteorologii czarnymi głoskami. Gdy w województwie lubuskim termometry wskazały rekordowe 40,5°C, czyli najwyższą temperaturę od ponad wieku, a w całym kraju upalne noce nie przynosiły wytchnienia, dla wielu miejskich zwierząt rozpoczął się prawdziwy dramat. Gdy gniazdo zamienia się w piekarnik Śmiertelną pułapką dla ptaków okazały się miejsca, które miały być bezpiecznym domem. Lęgowiska jerzyków, wróbli, jaskółek czy pustułek – ukryte pod rozgrzanymi połaciami dachów i parapetami, w niszach elewacji czy w nieosłoniętych budkach lęgowych – w palącym słońcu nagrzewały się do ekstremalnych temperatur. W obliczu 40-stopniowego upału betonowa architektura naszych miast i rozżarzone ściany zamieniły się w wielki piekarnik. Młode ptaki, nie będąc w stanie wytrzymać tego koszmaru, w desperacji i panice wyskakiwały z gniazd. Niektóre ginęły na miejscu, uderzając o beton. Te, które przeżyły upadek, trafiały wprost na rozgrzane jak patelnia chodniki, gdzie w pełnym słońcu groziła im szybka śmierć z wycieńczenia i odwodnienia. Dla miejskich ptaków te dni stały się dramatyczną walką o przetrwanie, o czym najlepiej świadczą dane z frontu ratowania dzikich zwierząt. Mikołowski ośrodek „Leśne Pogotowie”, działający przy Nadleśnictwie Katowice od ponad trzech dekad, w zaledwie jeden czerwcowy weekend zamienił się w bazę ratunkową pracującą w stanie najwyższej gotowości. Dla nas upał to dyskomfort. Dla nich może być wyrokiem W ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin opie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/07/74091760140050207929666607502987714195862104n-8ae4675.jpeg
width: 2048
height: 1366

Potężne drapieżniki nad Polską. Co sprowadza je do naszego kraju?
type: item
date: 2026-07-05T11:45:49.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sępy nad Polską? Choć brzmi to niewiarygodnie, te potężne ptaki padlinożerne regularnie sprawiają nam niespodzianki i sporadycznie pojawiają się nad naszym niebem. Ostatnie, sensacyjne wizyty rzadkich gości z południa Europy elektryzują nie tylko ornitologów. Które gatunki sępów można spotkać w Polsce i jak doszło do najciekawszych, wyjątkowych obserwacji? Sprawdzamy.
encoded: Spis treści Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Orłosęp brodaty Sęp płowy Sęp kasztanowaty Ścierwnik biały W Europie występują cztery gatunki sępów, z których wszystkie są w Polsce obserwowane jedynie sporadycznie. Należą do nich: orłosęp brodaty, sęp płowy, sęp kasztanowaty oraz ścierwnik biały. Żaden z tych gatunków nie przystępuje do lęgów w naszym kraju – wszystkie mają status gatunków zalatujących, stwierdzanych jedynie okazjonalnie. Najnowsza obserwacja przedstawiciela sępów w Polsce Ostatnie najnowsze stwierdzenie przedstawiciela sępów w Polsce miało miejsce niedawno na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Był to młody orłosęp brodaty (Gypaetus barbatus), który wykluł się 12 lutego 2025 roku w ogrodzie zoologicznym w Ostrawie (w Czechach), a 17 maja został wypuszczony na wolność w górach Stara Płanina w Bułgarii w ramach programu reintrodukcji gatunku. Przed dotarciem nad Bałtyk ptak przebywał przez około dwa tygodnie na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego, a następnie przeleciał przez znaczną część Polski. W dalszej wędrówce wzdłuż wybrzeża dotarł na teren Słowińskiego Parku Narodowego, gdzie został odnotowany w czerwcu 2026 r. Według danych obowiązujących do połowy 2024 r. orłosęp brodaty był oficjalnie stwierdzony w naszym kraju zaledwie pięć razy w historii awifauny Polski. Orłosęp brodaty Orłosęp brodaty jest jedynym gatunkiem ptaka, którego dieta w zdecydowanej większości opiera się na kościach, stanowiących ok. 85% pożywienia. Kości pochodzą od takich zwierząt jak koziorożce, kozice, jelenie i zwierzęta domowe, np. owce. Energię czerpie głównie z organicznych składników kości: kolagenu oraz tłuszczów. Ptak ten niegdyś występował we wszystkich pasmach górskich Europy Południowej – od zachodniej Hiszpanii po Bałkany. Jest najrzadszym gatunkiem sępa w Europie – populację ocenia się na ok. 600–900 par lęgowych. W XIX i XX w. był intensywnie tępiony, a w połączeniu ze spadkiem liczebności dzikich roślinożerców górskich oraz zmianami w p…

AdobeStock433950911-d092326.jpeg
width: 4527
height: 3018

Gdzie podział się drop? Opowieść o znikającym gatunku
type: item
date: 2026-06-21T06:25:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: rolnictwo
description: Drop to jeden z największych i najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Eurazji. Jego liczebność w ostatnich dekadach gwałtownie spadła na skutek zmian w rolnictwie, polowań i przekształceń środowiska. W Polsce gatunek ten wyginął, a jego powrót pozostaje mało prawdopodobny.
encoded: Spis treści: Drop – skąd się wzięła nazwa? Liczebność, zasięg i zagrożenia dropia Wygląd i zachowanie Dieta i biologia lęgowa dropia Przez stulecia dropie współistniały z tradycyjnym rolnictwem, wpisując się w mozaikowy krajobraz pól i łąk. Dziś należą do najbardziej zagrożonych gatunków ptaków otwartych krajobrazów. Ich dawne siedliska w dużej mierze zniknęły pod wpływem intensywnego rolnictwa i polowań. Te ogromne ptaki zadziwiają nie tylko widowiskowymi tokami godowymi, ale także imponującą masą ciała i silnym dymorfizmem płciowym. To opowieść o gatunku, który zniknął z krajobrazu, w którym przez wieki był czymś powszechnym. Drop – skąd się wzięła nazwa? Drop to jeden z największych przedstawicieli rodziny dropi (Otididae), która globalnie liczy 26 gatunków, występujących w 102 państwach. To średniej wielkości lub bardzo duże ptaki lądowe, zasiedlające trawiaste tereny i sawanny Starego Świata. Dropie obejmują dwa najcięższe gatunki ptaków latających na Ziemi: dropia zwyczajnego (Otis tarda) z Europy oraz dropia olbrzymiego (Ardeotis kori) z Afryki Subsaharyjskiej. Najcięższy potwierdzony osobnik dropia, schwytany w Mandżurii, ważył około 21 kg, co czyni go jednym z rekordzistów wśród latających ptaków. Uważa się, że naukowa nazwa dropia (zwyczajnego) „Otis” pochodzi ze starożytnego języka greckiego, gdzie nawiązywała do słowa „kłos” (w znaczeniu kłosa pszenicy lub jęczmienia), ponieważ przypomina „wąsy” wyrastające samcom na wiosnę. Człon „tarda” z kolei to po łacinie „powolny” lub „nieśpieszny”, co według badaczy opisuje styl chodzenia dropia. Drop od wieków był obecny także w Polsce. Już w XVII wieku Gabriel Rzączyński, jezuita i przyrodnik, opisywał go w swoich pracach jako ptaka ciężkiego, niechętnego do lotu i prowadzącego naziemny tryb życia. Zwracał uwagę także na to, że żywi się głównie pokarmem roślinnym i gnieździ się bezpośrednio na ziemi. W jego czasach drop był ptakiem licznym w Polsce, m.in. na Podlasiu, w okolicach Narwi, a zimą można było go spot…

AdobeStock500590068-a18bf8b.jpeg
width: 5677
height: 3785

Ruszam śladem ornitologicznej wyprawy wzdłuż Doliny Środkowej Wisły. Co kryją wiślane łachy?
type: item
date: 2026-06-04T07:14:41.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wisła
description: Dolina Środkowej Wisły należy do ostatnich w Europie Środkowej odcinków dużych rzek, które zachowały swój naturalny, nieuregulowany charakter. Piaszczyste łachy, wyspy i nadrzeczne zarośla tworzą tu wyjątkową mozaikę siedlisk dla rzadkich i barwnych gatunków ptaków. To świat, który istnieje tuż obok nas, choć często pozostaje niezauważony.
encoded: Spis treści: Tam, gdzie sterczą pomarańczowe dzioby Wilga, dziwonia i rybitwa. Godzina pełna cudów nad Wisłą „Ku-ku” nad Wisłą. Podglądamy życie ptaków w Kępie Polskiej Żurawie i osobliwy ohar. Finał nadwiślańskiej wyprawy Podczas wyprawy ornitologicznej wzdłuż Doliny Środkowej Wisły przemierzam jeden z ostatnich w Europie Środkowej odcinków rzecznych o wciąż naturalnym, nieuregulowanym charakterze. W ciągu jednego dnia obserwuję, jak zmienia się krajobraz dźwięków i ruchu – od śpiewu wilg, dziwonii i trzciniaków, po spotkania z rzadkimi gatunkami, jak ostrygojad, biegus zmienny czy ohar. Każdy przystanek naszej trasy przynosi nowe, często zupełnie niespodziewane obserwacje. To właśnie ta nieprzewidywalność nadaje wyprawie wyjątkowy charakter. Tam, gdzie sterczą pomarańczowe dzioby 16 maja o godzinie 7, w ramach terenowych kursów rozpoznawania ptaków organizowanych przez Horyzonty.pl, wyruszam spod Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie do Doliny Środkowej Wisły – obszaru Natura 2000 obejmującego odcinek rzeki pomiędzy Dęblinem a Płockiem. Teren ten jest objęty ochroną w celu zachowania cennych siedlisk ptaków, takich jak rybitwa białoczelna (Sternula albifrons), sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula) czy mewa siwa (Larus canus). Na miejsce docieram autokarem wraz z dwojgiem przewodników oraz innymi uczestnikami wycieczki ornitologicznej. Jako pierwszy punkt obserwacyjny wybieramy Stare Gniewniewice – wieś położoną w województwie mazowieckim. Stamtąd udajemy się spacerem w stronę punktu widokowego nad Wisłą. Idąc wzdłuż nadrzecznego pasa zieleni, zatrzymujemy się, by spojrzeć na piaszczyste łachy po drugiej stronie rzeki. Daleko stamtąd, wśród drzew, zauważam wystający, ceglany element. To ogromny komin dawnej cegielni w Mochty-Smok, pochodzącej z XIX wieku. Sama nazwa tej miejscowości rzekomo słynie z połączenia dwóch dawnych wsi: „Mochty” i „Smok”. Wtedy jeden z przewodników zaprasza nas do rozstawionej lunety, kierując naszą uwagę na piaszczyste wybrzeże. Gołym oki…

29-76acb9f.jpg
width: 6192
height: 3480

Warszawskie mandarynki podbijają Europę. Zagadki dalekich podróży
type: item
date: 2026-05-31T07:14:29.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: łazienki królewskie
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jedna poleciała do Szkocji, druga dotarła aż nad Morze Norweskie. Warszawskie mandarynki, choć na co dzień kojarzone z parkowymi stawami, potrafią pokonywać tysiące kilometrów, zaskakując nawet doświadczonych ornitologów. Oto jedna z najbardziej niezwykłych historii warszawskich ptaków.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła nazwa „mandarynka”? Warszawa nowym domem dla mandarynek Daleka podróż z Warszawy do Szkocji Ponad 1400 kilometrów – mandarynka nad Morzem Norweskim Mandarynka (Aix galericulata) to jeden z najbardziej charakterystycznych gatunków kaczek na świecie. Choć naturalnie występuje w Azji Wschodniej, w Polsce należy do gatunków introdukowanych. Dzięki wieloletnim badaniom możliwe jest śledzenie losów poszczególnych osobników, co pozwala lepiej zrozumieć ich zachowanie. W 2026 roku obserwacje warszawskich mandarynek przyniosły zaskakujące rezultaty – jedną z nich stwierdzono w Szkocji, drugą zaś w Norwegii. Ale co sprawia, że lecą tak daleko? Skąd się wzięła nazwa „mandarynka”? Mandarynka to kaczka zamieszkująca naturalnie obszary Azji Wschodniej – między innymi Japonię, Chiny i Rosję. Nie jest tam gatunkiem licznym (ok. 65 tys. par), lecz za sprawą swojej urody rozprzestrzeniła się z pomocą hodowców w najróżniejsze części świata. Polska nazwa gatunku jest tożsama z innymi językami europejskimi (np. mandarin duck). W jaki sposób to określenie przedostało się do szerszego użytku? Zwłaszcza, że na terenach, gdzie mandarynka występuje naturalnie ich nazwy mają bezpośrednie konotacje z symbolem miłości i wierności, jakimi są te kaczki? W XVI wieku portugalscy odkrywcy byli jednymi z pierwszych Europejczyków, którzy dotarli do Chin. W ślad za nimi przybyli kupcy i misjonarze, osiedlając się na terenach wydzierżawionych od władców dynastii Ming, ostatniej rdzennie chińskiej dynastii. Portugalczycy nazywali spotykanych urzędników słowem „mandarim”. Termin ten zapożyczyli z języka malajskiego (menteri), ponieważ w tym samym czasie kolonizowali Malakkę, miasto na Półwyspie Malajskim. Jeszcze wcześniej słowo to pochodziło z sanskrytu (mantrī), starożytnego języka Indii, i w obu tych językach oznaczało „ministra” lub „doradcę”. Z czasem portugalskie słowo „mandarim” zaczęło nabierać kolejnych znaczeń. Urzędnicy dynastii Ming nosili dostojne, często żółte lu…

3-eee0e5d.jpg
width: 5756
height: 3238

Koją czy wywołują irytację? Oto jak ptasie głosy manipulują naszym mózgiem
type: item
date: 2026-05-23T09:31:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Przez wieki ptasie głosy interpretowano jako zapowiedź wiosny, szczęścia, a czasem nawet śmierci. Dziś wiemy, że za tymi dźwiękami kryje się coś więcej niż ludowa wyobraźnia – to złożony system komunikacji, który wpływa także na nas.
encoded: Spis treści: Ptasie głosy w tradycji i współczesności Tajemnice ptasiej komunikacji Wpływ ptasich dźwięków na nasz mózg Ptasie trele od wieków towarzyszą człowiekowi. Dziś wiemy, że mają one korzystny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Aby usłyszeć ptaki, wystarczy udać się na łono natury, wyciszyć się i zacząć dostrzegać otaczające nas ptaki. Dawniej jednak przypisywano tym dźwiękom różne znaczenia – od zapowiedzi wiosny i szczęścia, aż po przestrogę, niepokój, a nawet zwiastowanie śmierci. Ptasie głosy w tradycji i współczesności Jeszcze w XX wieku ptasi świergot próbowano interpretować na różne sposoby. Choć dziś może się to wydawać zabawne, śpiew ptaków w zależności od gatunku bywał uznawany zarówno za zapowiedź nadejścia wiosny, jak i – w skrajnych przypadkach – za zwiastun nadchodzącej śmierci. Już na przedwiośniu z obrzeży lasów i zadrzewień śródpolnych dobiega charakterystyczny głos trznadla (Emberiza citrinella). Dawniej w krajobrazie rolniczym, gdzie ludzie mieli bliższy kontakt z przyrodą, jego wokalne popisy interpretowano żartobliwie słowami: „Nie będzie suchej kobyle niiiiic”. Jak podkreśla Jan Sokołowski w „Ptakach ziem polskich”: „tym samym lud uważa trznadla za zwiastuna wiosny przynoszącego pociechę, bo jeśli kobyła dotąd nie zdechła, to na pastwisku z pewnością przyjdzie do siebie”. W tradycyjnym odbiorze ludowym śpiew trznadla uznawano za zapowiedź nadchodzącej wiosny i poprawy warunków w gospodarstwie, wiążąc jego aktywność z końcem najtrudniejszego okresu zimowego oraz oczekiwaniem na odnowienie pastwisk i zapasów paszy. „Pójdź, pójdź w dołek pod kościołek” – tak interpretowano niegdyś u nas głos sowy pójdźki (Athene noctua), jednego z 10 gatunków sów regularnie gniazdujących w Polsce. Ta ludowa, onomatopeiczna interpretacja jej nawoływania przyczyniła się do powstania wielu negatywnych skojarzeń. W polskiej tradycji ptak ten uchodził niegdyś za zwiastuna śmierci i nieszczęścia, podczas gdy w starożytnej Grecji stanowił symbol mądrości i atrybu…

AdobeStock494959190-5222908.jpeg
width: 3240
height: 2152

Niewidzialny porządek na wiosennym niebie. Kalendarz ptasich przylotów się zmienia
type: item
date: 2026-05-11T08:59:08.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wierzenia
subject: wiosna
description: Każdej wiosny nad Polską pojawia się niewidzialny porządek, według którego ptaki wracają z zimowisk. Jedne przybywają, gdy śnieg dopiero znika z pól, inne dopiero wtedy, gdy wiosna jest już dobrze wyczuwalna. Czy ten rytm natury da się odczytać jak kalendarz wpisany w przyrodę?
encoded: Spis treści: Żurawie dawniej i dziś Czas, gdy bociany ruszają w drogę Kiedy kukułka zaczyna kukać Wiosenny powrót ptaków od wieków fascynował obserwatorów przyrody i stał się przedmiotem zarówno dawnych wierzeń, jak i współczesnych badań. Żurawie, bociany i kukułki pojawiają się w Polsce w różnym, choć zbliżonym czasie, tworząc swoisty „kalendarz przylotów”. Dawniej ich pojawienie się interpretowano jako znaki i wróżby, dziś wiemy, że za tym rytmem stoją precyzyjne mechanizmy migracyjne oraz zmiany klimatyczne. Obserwacje pozwalają zauważyć, że terminy przylotów niektórych gatunków ulegają stopniowym przesunięciom, podczas gdy inne pozostają względnie niezmienne od lat. Żurawie dawniej i dziś Już w 1882 r. Władysław Taczanowski w „Ptakach krajowych” zauważył, że termin wiosennego przylotu żurawi (Grus grus) zależy od początku wiosny, co wskazuje na istotny wpływ warunków pogodowych. Odnotował on pierwsze obserwacje tych ptaków w Polsce 3 kwietnia 1845 r. oraz 1 marca 1848 r. Z kolei ostatnie jesienne obserwacje przypadały na październik i początek listopada. Po przylocie żurawie przystępują do lęgów – część par już na początku kwietnia, inne dopiero pod koniec miesiąca. Ponad sto lat później, w 1975 r., prof. Jan Pinowski w książce „O ptakach” opisywał kierunki wędrówek żurawi w Polsce. Zwracał uwagę, że ptaki z północno-zachodniej części kraju migrują na zachód (prawdopodobnie Europy), natomiast populacje z południowo-wschodniej Polski kierują się bezpośrednio na południe. Wiosenny przelot tego gatunku odbywał się wtedy zwykle w marcu i trwał w zależności od warunków pogodowych do ok. 20 kwietnia. Pinowski podkreślał również, że żurawie zimują w północnej Afryce, choć ich trasy przelotów nie były wówczas dokładnie poznane. Dziś, po niemal 200 latach obserwacji, wiemy znacznie więcej. Dane z lat 1984–2020 pokazują, że żurawie przylatują do Polski wyraźnie wcześniej niż dawniej – średnia data wiosennego przylotu np. na Mazowszu przypada już na 20 lutego. Jesienią nat…

2-1215881.jpg
width: 6000
height: 3376

Byłem w najstarszej stacji badawczej w Polsce. Tak wygląda świat ptaków z bliska
type: item
date: 2026-05-11T07:02:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: ochrona przyrody
subject: półwysep helski
subject: ptaki
description: Cienkie sieci w nadmorskim lesie zdradzają, że dzieje się tu coś wyjątkowego. To właśnie na Helu działa Akcja Bałtycka, gdzie od dekad bada się ptasie migracje. Każdy zaobrączkowany ptak to kolejna historia do odkrycia.
encoded: Spis treści: Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Wędrówki ptaków a zmiana klimatu 60 lat badań Akcji Bałtyckiej. Niekończąca się opowieść Mój dzień wśród ptaków. Opowieści z terenu Jesienią 1960 roku kilku przyjaciół rozstawiło 10 sieci ornitologicznych na wybrzeżu Bałtyku. Złapali i zaobrączkowali ponad tysiąc ptaków. Rok później powtórzyli badania i uzyskali jeszcze lepsze wyniki. To właśnie te pierwsze, obiecujące próby dały początek jednej z największych i najdłużej prowadzonych akcji obrączkowania ptaków na świecie – Akcji Bałtyckiej. Historia badań ptaków na Akcji Bałtyckiej Pierwsza Terenowa Stacja Obrączkowania Ptaków powstała w Górkach Wschodnich na Wyspie Sobieszewskiej, na terenie dzisiejszego rezerwatu przyrody Ptasi Raj. Działała ona głównie jesienią w latach 1960–1962. Już w 1961 r. funkcjonowało łącznie 6 takich stacji, w tym także te, które istnieją do dziś, m.in. Bukowo-Kopań, Mierzeja Wiślana i Hel. Początkowo Akcja Bałtycka była opisywana w notatkach jako „Sprawozdanie z akcji terenowej Koła Naukowego Biologów U.W.”. Pierwsze obserwacje zapisywano w zwykłym, 32-kartkowym zeszycie, a pierwszym zaobrączkowanym ptakiem był biegus malutki (Calidris minuta), który otrzymał numer H1439. Prawdopodobnie został schwytany przypadkowo podczas wieczornego przygotowywania sieci i pułapek na kolejny dzień. Na okładce zeszytu widniał napis „Ptaki złapane w siatki (Górki Wschodnie, 11–24 IX 1960)”. Następnego dnia, przed wschodem słońca, rozpoczęto chwytanie ptaków. Pierwszym schwytanym tego dnia gatunkiem był rudzik (Erithacus rubecula), który trafił do sieci o godzinie 6:45. Ten moment uznaje się dziś za symboliczny początek Akcji Bałtyckiej, a sam rudzik stał się jej symbolem i do dziś widnieje w jej logo. Pierwszego dnia badań schwytano łącznie 21 ptaków należących do 7 gatunków. Były to m.in. biegusy zmienne (Calidris alpina), rudziki, gajówki (Sylvia borin), pleszki (Phoenicurus phoenicurus), piegże (Curruca curruca), trznadle (Emberiza citrinella) or…

5-920cef8.jpg
width: 6187
height: 3480

Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
type: item
date: 2026-05-04T06:58:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: biebrza
subject: biebrzański park narodowy
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: parki narodowe
subject: podlasie
subject: ptaki
description: Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
encoded: Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w…

3-82c1a17.jpg
width: 6192
height: 3480

Jak sztuczne światło nocne zmienia życie ptaków? Najnowsze badania
type: item
date: 2026-04-20T13:40:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Sztuczne światło nocne stało się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów współczesnego krajobrazu. W wielu miejscach świata noc przestaje być naprawdę ciemna przez latarnie, iluminacje i oświetlenie infrastruktury. Badania pokazują, że to zjawisko wywiera istotny wpływ na organizmy żywe, zwłaszcza na ptaki. Oto najnowsze badania.
encoded: Spis treści: Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Sztuczne światło zaburza życie ptasich rodzin Jak chronić ptaki wędrowne przed światłem? Kolejne odkrycia są przed nami Najnowsze badania międzynarodowych zespołów naukowców, w tym badaczek z Uniwersytetu Jagiellońskiego, pokazują, że sztuczne światło nocne (ALAN – artificial light at night) oddziałuje na ptaki na wielu poziomach – od fizjologii, przez zachowanie, aż po funkcjonowanie całych rodzin. Mechanizmy obserwowane u ptaków okazują się przy tym zaskakująco podobne do tych zachodzących u ludzi, którzy również są istotami dziennymi, zależnymi od zegara biologicznego i naturalnego cyklu światła. Biologiczny zegar ptaków pod presją światła Zarówno ludzie, jak i ptaki, funkcjonują zgodnie z wewnętrznym zegarem biologicznym, który synchronizowany jest głównie przez naturalny cykl dnia i nocy. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa melatonina – hormon wydzielany w ciemności, regulujący sen, aktywność i wiele procesów metabolicznych. Sztuczne światło nocne zaburza ten mechanizm, tłumiąc wydzielanie melatoniny i dezorganizując rytmy dobowe. Potwierdza to globalna analiza w „Ecology Letters” – jednym z najwyżej punktowanych międzynarodowych czasopism naukowych, zajmujących się ekologią. Wykazano, że ekspozycja na światło nocne prowadzi do wyraźnych zmian behawioralnych i fizjologicznych u ptaków. Należą do nich zaburzenia aktywności dobowej i regulacji snu, zwiększenie tempa metabolizmu czy przyspieszenie cyklu rozrodczego. Co ciekawe, badania te nie wykazały jednoznacznego, krótkoterminowego wpływu tych zmian na sukces rozrodczy lub kondycję ciała ptaków. Sugeruje to, że wiele gatunków potrafi kompensować negatywne skutki światła, wykorzystując swoją plastyczność – zdolność dostosowania się do zmiennych warunków środowiska. Badacze podkreślają jednak, że koszty takiej kompensacji mogą ujawniać się dopiero w dłuższej perspektywie czasowej. Wyniki pokazały także, że silniejsze efekty światła obserwuje się u osobnikó…

Mloda-mucholowka-podczas-nocnego-badania-terenowego-4e1ba53.jpg
width: 2048
height: 1365

Czaple w Polsce są coraz rzadsze. Co zagraża tym pięknym ptakom?
type: item
date: 2026-04-19T11:03:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Czaplowate to grupa ptaków silnie związanych ze środowiskami wodno-błotnymi, takimi jak jeziora, rzeki, stawy i trzcinowiska. W Polsce odnotowano aż dziewięć gatunków czapli, z czego część to gatunki lęgowe, a część pojawia się sporadycznie. Poznaj je bliżej.
encoded: Spis treści: Występowanie i populacja czapli Wygląd i cechy charakterystyczne Siedlisko i gniazdowanie czapli w Polsce Czym żywią się czaple? Zagrożenia i ochrona czaplowatych Czaple to jedni z najskuteczniejszych łowców polskich wód – od pospolitej czapli siwej, po skryte bąki i rzadkie ślepowrony. Choć różnią się wyglądem i trybem życia, wszystkie są wybitnymi drapieżnikami, których los zależy od stanu środowiska. Dawniej były zabijane dla modnych piór i jako konkurencja dla rybaków. Dziś, w obliczu osuszania bagien i ingerencji człowieka, tracą szansę na przetrwanie, a ochrona ich siedlisk staje się jedyną drogą do zachowania tych ptaków. Oto fascynujący i kruchy świat czapli. Występowanie i populacja czapli W Polsce występuje 9 gatunków czapli, z czego tylko 5 to gatunki lęgowe. Należą do nich czapla siwa (Ardea cinerea), czapla biała (Ardea alba), bąk (Botaurus stellaris), bączek (Ixobrychus minutus) oraz ślepowron (Nycticorax nycticorax). Pozostałe 4 to gatunki to ptaki zalatujące: czapla purpurowa (Ardea purpurea), czapla nadobna (Egretta garzetta), czapla złotawa (Bubulcus ibis) i czapla modronosa (Ardeola ralloides). Czapla siwa to gatunek o bardzo szerokim zasięgu, obejmującym większość Starego Świata. Występuje na niemal całym obszarze Europy, w dużej części Azji oraz w Afryce. W Europie jej liczebność szacuje się na ponad 200–390 tys. par. W Polsce jest gatunkiem nielicznym – ponad 10 tys. par. Czapla biała z kolei ma zasięg kosmopolityczny, zamieszkując obszary tropikalne i umiarkowane. Występuje w Afryce, obu Amerykach, Azji, Australii oraz Europie. W naszym kraju jest dużo rzadszym gatunkiem lęgowym niż inne czaple, a jej populację krajową szacuje się na ponad 1 tys. par. Występowanie bąka zwyczajnego obejmuje szeroki pas strefy umiarkowanej Eurazji oraz części Afryki. Jest najliczniejszy w Rosji, na Ukrainie, Białorusi oraz w Polsce, a także w krajach bałtyckich oraz na Węgrzech. Wielkość krajowej populacji to ok. 4 tysiące terytorialnych samców, a d…

AdobeStock519063627-a4d936d.jpeg
width: 6000
height: 4000

To najdziwniejszy ptak świata. Hoacyn z pazurami i „krowim” żołądkiem
type: item
date: 2026-04-18T07:57:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Hoacyn to najbardziej zagadkowy ptak świata. Ma pazury na skrzydłach niczym dinozaur, trawi liście jak krowa i pachnie jak obornik. Poznaj historię „śmierdzącego ptaka” z dorzecza Amazonki, który zdaje się przeczyć wszystkim zasadom natury.
encoded: Spis treści: Sztuka bycia ptakiem Gatunek nie z tego świata – badanie DNA Symbol narodowy Gujany Biologia lęgowa hoacynów Dlaczego hoacyn śmierdzi? Zagrożenia i ochrona gatunkowa Wyobraź sobie ptaka, który zamiast latać, woli trawić liście i wspinać się po drzewach za pomocą pazurów na skrzydłach. Hoacyn, narodowy symbol Gujany, to jeden z najdziwniejszych i fascynujących gatunków na świecie. Jego genom pokazuje, że oddzielił się od reszty ptaków około 65 milionów lat temu i jest jedynym żyjącym przedstawicielem własnej linii ewolucyjnej. Choć lokalnie jest powszechny, stoi w obliczu zagrożeń związanych z utratą siedlisk, zmianą klimatu oraz drapieżnictwem. Sztuka bycia ptakiem Hoacyn (Opisthocomus hoazin), południowoamerykański ptak zamieszkujący lasy deszczowe, wyglądem przypomina mieszankę kilku różnych gatunków. Na głowie ma rozczochrany czubek jak kukułka guira (Guira guira), niebieską twarz jak kazuar (Casuariinae), ciało przypominające kurę i długie pióra ogonowe jak jastrząb (Astur gentilis). Przez to mówi się, że nigdy nie opanował sztuki „bycia ptakiem”. Hoacyn jest wielkości indyka. Potrafi latać, choć robi to niechętnie, a jego unikatowe cechy są najwyraźniej nieptasie, przez co zdaje się przeczyć zasadom natury. David Attenborough, słynny przyrodnik, biolog i podróżnik, podczas wyprawy zoologicznej do Gujany Brytyjskiej w 1955 r. opisywał tego ptaka następująco: wyposażony w pazury u przednich kończyn hoacyn jest jedynym żyjącym ptakiem, który zachował tę cechę, a jedyne miejsce na świecie, gdzie można go znaleźć znajduje się na wybrzeżu w tej części Ameryki Południowej. Skamieniałości wskazują, że hoacyny rozwinęły się z gadzich protoplastów (przodków gadów). Naukowcy od lat przyglądają się wyjątkowej cesze hoacyna – obecności pazurów na skrzydłach. Zanikają one wraz z dorastaniem ptaka, przez co dorosłe osobniki mogą uchodzić za względnie normalne, przynajmniej z zewnątrz. U młodych natomiast są one wyraźnie widoczne i wyrastają z ich małych skrzydeł.…

AdobeStock1780206303-d1b0ea2.jpeg
width: 6672
height: 4448

Dolina Przysowy i Słudwi – ptasi raj na wyciągnięcie ręki. Dlaczego warto ją odwiedzić?
type: item
date: 2026-04-18T07:17:16.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: mazowsze
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
subject: województwo łódzkie
description: Wiosenne poranki potrafią odsłonić świat, którego na co dzień nie dostrzegamy. Wystarczy zatrzymać się na chwilę, spojrzeć w górę albo wsłuchać się w dźwięki. Wyprawa do Doliny Przysowy i Słudwi prowadzi do jednego z najbardziej spektakularnych ptasich przystanków w centralnej Polsce. Oto ptasi raj, który warto poznać bliżej.
encoded: Spis treści: Sokoły wędrowne nad Warszawą Złaków Kościelny: nieoczywiste spotkanie z ptakami Walewice – kiedy przyroda nie pozwala się nudzić Dolina Przysowy i Słudwi – w sercu ptasiego raju Spod PKiN w Warszawie, gdzie na wysokościach budzą się już sokoły wędrowne, ruszam w stronę Ziemi Łódzkiej. Wraz z grupą zostawiamy za plecami betonowe wieżowce, by znaleźć się w zupełnie innej rzeczywistości. Wśród wież kościoła i starych zabudowań spotykam uszatkę – niewielką sowę o przenikliwym spojrzeniu. Potem kieruję się w stronę podmokłych łąk oraz stawów – nad rozlewiskami pojawiają się bataliony, gęsi i łabędzie, a wysoko nad nimi szybują bieliki. Przede mną Dolina Przysowy i Słudwi – miejsce, gdzie krajobraz nieustannie pulsuje ruchem skrzydeł. Sokoły wędrowne nad Warszawą Zbiórka o 7:30 pod Pałacem Kultury i Nauki. Jestem na miejscu przed czasem, a poranne miasto dopiero budzi się do życia. Po chwili pojawia się nasz przewodnik, Rafał Bartosz. Sprawnie rozstawia lunetę ornitologiczną – specjalistyczne, jednooczne urządzenie o dużym powiększeniu, stworzone do precyzyjnej obserwacji przyrody. Wszyscy z zaciekawieniem spoglądamy w stronę iglicy PKiN. Oto sokół o imieniu Hrabia, rezydent tutejszego gniazda – mówi przewodnik, wskazując na niewielki punkt na wysokościach. Jest wiosna, a para sokołów wędrownych (Falco peregrinus) intensywnie wysiaduje jaja. Każdy ruch tych ptaków jest dokumentowany przez Stowarzyszenie Na Rzecz Dzikich Zwierząt „SOKÓŁ”. Obecna partnerka Hrabiego nie ma jeszcze imienia. To samica bez obrączek, która przyleciała prawdopodobnie z Niemiec. Pojawiła się w Warszawie niedługo po śmierci poprzedniej sokolicy, słynnej Gigi, która odeszła w lutym 2026 r. Mimo krótkiego stażu, nowa para błyskawicznie przystąpiła do lęgów. Już na początku kwietnia w gnieździe pojawiły się cztery jaja, którymi ptaki opiekują się na zmianę z ogromnym zaangażowaniem. Sokół wędrowny to prawdziwy obywatel świata – występuje na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy, mając…

1-0412170.jpg
width: 5593
height: 3146

Zwiastuny wiosny i żywe „zegary” pól. Co kryją skowronki?
type: item
date: 2026-03-22T11:14:55.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona gatunkowa
subject: ptaki
description: Skowronek to jeden z najbardziej charakterystycznych ptaków otwartych krajobrazów Europy. Od wieków towarzyszy ludziom na polach i łąkach, a jego śpiewny lot stał się symbolem nadchodzącej wiosny. Choć wydaje się dziś dobrze poznany, kryje wiele ciekawych historii.
encoded: Spis treści: Skąd wziął się skowronek? Pochodzenie i systematyka skowronków Charakterystyka i rozpoznawanie gatunków Środowisko życia i biologia lęgowa Zagrożenia i ochrona skowronków Skowronki od dawna zajmują szczególne miejsce zarówno w przyrodzie, jak i w kulturze człowieka. Ich charakterystyczny śpiew rozbrzmiewający wysoko nad polami był dla dawnych rolników sygnałem zmiany pór roku i rozpoczęcia prac w gospodarstwie. Z czasem ptaki te stały się nie tylko symbolem wiosny w tradycji ludowej, lecz także przedmiotem badań przyrodników i ornitologów. Dziś wiemy, że skowronki należą do jednej z najbardziej rozpowszechnionych rodzin ptaków śpiewających, a ich historia zaczęła się miliony lat temu w afrykańskich krajobrazach. Skąd wziął się skowronek? Od dawna ludzie obserwowali wędrówki ptaków i dostosowywali do nich swoje prace, zwłaszcza w rolnictwie. Dużą rolę odgrywały w tym skowronki – nieduże ptaki, nieco większe od wróbla. W tradycji ludowej należały do pierwszych posłańców wiosny. W 1925 r. w publikacji książkowej „Nasze ptaki wędrowne” autor wspominał, że skowronki w Polsce pojawiają się zwykle między 10 a 24 lutego, najczęściej ok. 14. dnia miesiąca. Potwierdzają to także wcześniejsze obserwacje innych przyrodników z XIX w., takich jak Władysław Taczanowski. Powstało wiele staropolskich powiedzeń, wskazujących, że dawniej początek prac polowych wyznaczano według przylotu skowronków, żurawi czy bocianów. Na przykład mówiono: „Jak skowronek zaświergoli, myślą chłopi o roli” albo „Św. Agnieszka wypuszcza skowronka z mieszka”. Prof. Jerzy Bralczyk w książce „Zwierzyniec” podkreśla, że nazwa skowronek wywodzi się od prasłowiańskiego czasownika skverti, oznaczającego „wrzeszczeć, trzeszczeć lub piszczeć”. Inne źródła podają, że rdzeń wyrazu pochodzi od prasłowiańskiej formy „skovornъ(kъ)”. Przypuszcza się również, że pierwszy człon „skov” może mieć związek z dźwiękonaśladowczym charakterem śpiewu skowronka. W języku potocznym słowo skowronek oznacza także osobę,…

AdobeStock439808280-782c1a9.jpeg
width: 2552
height: 1800

Wszedłem do lasu po zmroku. Nie spodziewałem się, co tam usłyszę
type: item
date: 2026-03-22T09:46:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: dzikie zwierzęta
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Gdy zapada zmrok, las zaczyna żyć innym rytmem. W ciszy słychać skrzydła ptaków, szelest liści i pohukiwanie sów. Nocna kąpiel leśna pozwala doświadczyć tego świata wszystkimi zmysłami.
encoded: Spis treści: Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Czym są kąpiele leśne? Ognisko, herbata i Noc Sów Na Wzgórza Dylewskie docieram o zmierzchu. Jest godzina siedemnasta. Stoję u podnóża wieży widokowej i słucham wprowadzenia przewodniczki. Niedużą grupą ruszamy w głąb lasu, by doświadczyć nocnej kąpieli leśnej. Poruszamy się w ciszy pod osłoną nocy. Jest zimno, a pod stopami wciąż chrupie śnieg. Oto las, który po zmroku opowiada swoje historie. Kąpiele leśne w nocy na Mazurach Tę noc zapamiętam na długo. Na Mazurach Zachodnich wszędzie leży śnieg i jest niemiłosiernie zimno, zwłaszcza nocą. W ostatni dzień zimy wspólnie z przewodnikiem ruszamy w głąb lasu. Dzień gaśnie, a pełnia księżyca rozświetla nam drogę. W pewnym momencie spotykamy stado saren. W tle rozbrzmiewa klangor żurawi i gęganie gęsi, a na pobliskim drzewie słyszę pulsujące gwizdy kowalika zwyczajnego (Sitta europaea). Las oddycha dźwiękiem. Wokół zapada cisza. Zamykam oczy i przytulam się do drzewa. Mam wyobrazić sobie, że drzewo jest jednym z członków mojej rodziny. Średnica pnia wzbudza podziw – nie jestem w stanie go objąć. Rozmawiam z nim. Czuję lekki dyskomfort, ale też spokój. Otwieram oczy i patrzę w stronę grubych korzeni rozchodzących się pod ziemią. Jedna z takich odnóg korzeniowych kieruje się w stronę innego drzewa. Wyobrażam sobie, że ich korzenie splatają się pod ziemią. Jakby były ze sobą spokrewnione albo zaprzyjaźnione. To tylko metafora, a jednak wydaje mi się prawdziwa. Siedzę na macie pod innym drzewem. Przykładam dłonie do uszu, układając je jak uszy słonia. W głębi lasu słyszę potężny szum wiatru. Narasta i raptownie cichnie, jakbym stał nad oceanem podczas wichury. Po chwili dociera do mnie szelest liści młodych buków (Fagus sylvatica), które utrzymały się na gałęziach przez zimę. Ich dźwięk przypomina mi wykres szybko bijącego serca na monitorze – paradoksalnie działa kojąco. Czuję się wspaniale. Bez poczucia czasu. Bez oczekiwań. W ciszy lasu i w świetle księżyca coś we mnie przesta…

AdobeStock331504794-8e880ce.jpeg
width: 4249
height: 2832

Gdy inne śpią, on poluje – rzadki ptak w Polsce o niezwykłych czerwonych oczach
type: item
date: 2026-03-21T10:32:38.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Ślepowron zwyczajny to niezwykły ptak z rodziny czaplowatych. Rzadki w Polsce, symbol Ziemi Oświęcimskiej, pełni dziś ważną rolę jako wskaźnik jakości środowiska. Gdy zapada zmrok, to w cieniu trzcin i nad wodą zaczyna się jego historia.
encoded: Spis treści: Nocny, ale nie ślepy. Etymologia nazwy Taksonomia i historia ewolucyjna ślepowronów Jak rozpoznać ślepowrona? Miejsca lęgowe ślepowrona zwyczajnego Od zalotów do wspólnego gniazda Opieka nad młodymi Co zjada ślepowron zwyczajny? Przyszłość i ochrona gatunku Ślepowron zwyczajny to ptak pełen sprzeczności – bliski krewny pelikanów, dawniej zaliczany do bocianowych. Ten nocny drapieżnik przywabia ryby wibrowaniem dzioba, a jego taniec godowy kończy się syczącym kłapnięciem. Dziś, jako gatunek chroniony i wrażliwy na zanieczyszczenia, jest cennym wskaźnikiem stanu środowiska. Dowiedz się, dlaczego nocą wyrusza do Afryki i jakie niebezpieczeństwa czyhają na niego w przyrodzie. Nocny, ale nie ślepy. Etymologia nazwy Ślepowron zwyczajny (Nycticorax nycticorax), dawniej nazywany gawronem nocnym lub czaplą nocną, jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych czapli na świecie. Gatunek ten gniazduje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy, a także Australii, gdzie jego miejsce zajmuje krewniak – ślepowron australijski (Nycticorax caledonicus). Nazwa naukowa Nycticorax pochodzi z języka greckiego i oznacza dosłownie „nocnego kruka” (nyktos – noc, korax – kruk). Odnosi się zarówno do nocnego trybu życia ptaka, jak i do jego charakterystycznego, ochrypłego głosu przypominającego krakanie wrony. Ślepowron nie jest jednak krukiem, lecz czaplą z rodziny czaplowatych (Ardeidae). Za dnia, stojąc w niemal posągowym bezruchu, sprawiał dawnym obserwatorom wrażenie ptaka pozbawionego wzroku. Aktywność rozpoczyna dopiero o zmierzchu, stąd jego ludowa nazwa „ślepy”. Ochrypły głos ślepowrona stał się onomatopeją (wyrazem dźwiękonaśladowczym) do jego nazw w różnych językach na całym świecie. Na przykład na Wyspach Falklandzkich nazywa się „quark”, w języku keczua to „waqwa”, „kvakoš noční” w języku czeskim, „kwak” w języku niderlandzkim oraz ukraińskim, „кваква” w języku rosyjskim, natomiast „vạc” w języku wietnamskim. Taksonomia i historia ewolucyjna ślepowronów Rodzina…

AdobeStock414406143-afe7880.jpeg
width: 4612
height: 3075

Ten brązowy ptak to najlepszy wokalista Polski. Kiedyś był cenionym przysmakiem
type: item
date: 2026-03-15T09:03:24.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Dwanaście tysięcy lat temu drozd śpiewak był przysmakiem kulinarnym, później cenionym ptakiem klatkowym. Dziś, choć jest pod ochroną, wciąż mierzy się z zagrożeniami w środowisku. Oto historia jednego z najbardziej utalentowanych wokalistów świata ptaków.
encoded: Spis treści: Skąd się wziął drozd? Zasięg występowania drozda śpiewaka Wygląd i cechy rozpoznawcze W gnieździe śpiewaka Śpiewak pod ochroną Niekiedy woła „Zosia!”, innym razem „Filip!”, a jego turkusowe jaja wyglądają jak klejnoty ukryte w mchu. Drozd śpiewak to najbardziej utalentowany, a zarazem najbardziej doświadczony przez historię ptak. Gatunek ten wykazuje imponującą zdolność adaptacji, zakładając gniazda w lasach, parkach i ogrodach. Część jego populacji przemieszcza się na zimowiska w Europie Południowej i Afryce Północnej. Odkryj tajemnice życia wielkiego solisty. Skąd się wziął drozd? Drozd śpiewak, czyli łaciński Turdus philomelos, to przedstawiciel rodzaju Turdus z rodziny drozdowatych (Turdidae). Rodzina ta należy do rzędu wróblowych (Passeriformes), który jest najliczniejszą grupą ptaków na świecie, obejmującą ponad 6 tysięcy gatunków. Samo słowo drozd, jak zauważa prof. Jerzy Bralczyk w „Zwierzyńcu”, ma korzenie sięgające języka praindoeuropejskiego (rekonstruowana forma „trozdos”). Prawdopodobnie miało ono charakter dźwiękonaśladowczy, oddający specyficzne odgłosy tych ptaków. Drugi człon philomelos, określający już gatunek ptaka, wziął się prawdopodobnie z mitu o zmienionej w ptaka dziewczynie imieniem Filomela. Po grecku Philomela oznaczało „kochającą muzykę” – od słów philos (miłośnik) oraz melos (melodia, śpiew). W wolnym przekładzie nawiązuje to do wybitnych zdolności wokalnych, jakimi wyróżnia się dziś drozd śpiewak. Zasięg występowania drozda śpiewaka Na świecie występuje dziś ok. 194 gatunków drozdów i gatunków pokrewnych należących do 17 rodzajów. Gatunki te to prawdziwi obywatele świata o zasięgu kosmopolitycznym, co oznacza, że można je spotkać niemal na każdym kontynencie, z wyjątkiem Antarktydy i niektórych wysp oceanicznych. Zasięg występowania drozda śpiewaka rozciąga się od zachodu Palearktyki po jezioro Bajkał w Rosji. Jako gatunek introdukowany pod koniec XIX w. zadomowił się również w krainie australijskiej (Australia, Nowa Zeland…

GettyImages-1357516707-46deb3f.jpg
width: 4134
height: 2756

To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
type: item
date: 2026-03-09T07:03:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Pelikany są jednymi z najbardziej charakterystycznych ptaków wodnych świata. Kryją w sobie tajemnice dawnych wierzeń, zagrożeń i niezwykłej roli w ekosystemach, które zamieszkują. Oto opowieść o największych gigantach wód – majestatycznych pelikanach.
encoded: Spis treści: Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Pelikany i ich pokrewne gatunki Przegląd gatunków pelikanów świata O zagrożeniach i ochronie pelikanów Rola pelikanów w ekosystemie Przez wieki ludzie patrzyli na pelikany z podziwem, strachem i ciekawością. Były przedmiotem polowań, źródłem piór, mięsa, a nawet dawnych wierzeń leczniczych. Współczesna nauka pokazuje jednak, że ich prawdziwa wartość kryje się w roli, jaką odgrywają w ekosystemach. Obecność tych ptaków wpływa nie tylko na populacje ryb i rozprzestrzenianie roślinności wodnej, ale także na funkcjonowanie terenów podmokłych, czyniąc pelikany ważnymi wskaźnikami stanu środowiska wodnego. Oto opowieść o jednych z największych ptaków wodnych świata. Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Jedne z najwcześniejszych wzmianek o pelikanach pojawiają się u jednego z najważniejszych antycznych zoologów – Pliniusza Starszego z I wieku naszej ery. W „Historii naturalnej” opisuje on pelikana różowego (Pelecanus onocrotalus), którego dziób określa jako „rodzaj drugiego brzucha”. Zwierzę to cechuje się niezwykłą żarłocznością: gromadzi pokarm w dziobie, a następnie przenosi go do właściwego żołądka, podobnie jak zwierzęta przeżuwające. We wczesnochrześcijańskim dziele „Fizjolog” (Physiologus), powstałym między II a IV w. i stanowiącym podstawę średniowiecznych bestiariuszy, obraz pelikana ulega zasadniczej przemianie. Nie jest on już łakomym ptakiem, lecz wzorcem miłości rodzicielskiej. Po śmierci piskląt pelikan opłakuje je przez trzy dni, po czym matka rani swój bok, a jej krew przywraca młode do życia. W jednej z wersji legendy ptak wznosi się wysoko i skrapia pisklęta krwią z obłoków. Przez stulecia legenda o pelikanie w zasadzie nikomu nie przeszkadzała, a wizerunek rozdzierającego własną pierś był powszechnie znany. Dopiero w epoce renesansu (XIV–XVI w.) przyrodnicy zaczęli dostrzegać różnicę między symbolicznym obrazem a rzeczywistym zachowaniem zwierząt. W rzeczywistości pelikany nie wskrzeszają młodych krwią, lecz zachowuj…

AdobeStock327929368-decd5ac.jpeg
width: 5024
height: 3349

Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
type: item
date: 2026-03-08T09:42:17.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: dzikie zwierzęta
subject: książki
subject: ornitologia
subject: ptaki
description: „Biologia ptaków” to obszerne i przystępne kompendium dla naukowców i miłośników ptaków. Łączy wiedzę przyrodniczą z historią odkryć, ochrony gatunków i fascynujących zachowań. Książka pokazuje, jak badania naukowe i działania ochronne kształtowały nasze rozumienie życia ptaków.
encoded: Spis treści: Pochodzenie ptaków Nazewnictwo i systematyka Oologia i jej nieoczywiste znaczenie Biologia rozrodu ptaków Fizjologia i długowieczność ptaków Historia ochrony ptaków Autorzy „Biologii ptaków” prowadzą czytelnika od pochodzenia ptaków, przez systematykę i nazewnictwo, aż po strategie lęgowe, fizjologię i długowieczność. Przykłady z życia codziennego, takie jak skomplikowane konstrukcje gniazd, zdolności pamięciowe niektórych gatunków czy rekordy długości życia sprawiają, że książka jest atrakcyjna zarówno dla naukowców, jak i miłośników ptaków. Dodatkowo ukazanie historii ochrony ptaków i wpływu człowieka na populacje gatunków podkreśla, jak współczesna ekologia i prawo ochronne opierają się na dekadach badań i doświadczeń. Pochodzenie i szacowanie populacji ptaków W rozdziale poświęconym pochodzeniu ptaków autorzy podejmują jeden z najważniejszych i najbardziej dyskutowanych tematów w ornitologii – ich ewolucję. Przedstawia współczesny konsensus naukowy, zgodnie z którym ptaki są potomkami dinozaurów, grupy gadów dominujących na Ziemi aż do masowego wymarcia pod koniec epoki kredowej. Przywołane zostaje historyczne znaczenie odkrycia skamieniałości Archaeopteryx, którego ewolucyjny charakter podkreślał już w XIX wieku Thomas Huxley. Autor pokazuje, jak współczesne badania kopalne i analizy DNA pozwoliły lepiej zrozumieć moment powstania oraz różnicowania się ptaków. Po omówieniu ewolucyjnych korzeni ptaków autor zwraca uwagę na skalę ich współczesnej różnorodności oraz problemy związane z jej badaniem. Zgodnie z najpowszechniej akceptowanymi klasyfikacjami obecnie wyróżnia się nieco ponad 10 tys. gatunków ptaków, które wywodzą się od wspólnego przodka żyjącego ok. 130 milionów lat temu. Jednak sama liczba gatunków to tylko część obrazu – znacznie trudniejsze okazuje się określenie, ile osobników żyje obecnie na Ziemi oraz w jakiej kondycji znajdują się ich populacje. Autorzy stawiają pytanie, w jaki sposób naukowcy są w stanie ocenić liczebność ptaków w …

biologia-ptakow-0221369.jpg
width: 1800
height: 1200

To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
type: item
date: 2026-02-22T07:32:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: orzeł bielik
subject: ptaki
subject: zima
description: Bielik amerykański to symbol siły i niezależności Stanów Zjednoczonych. Niegdyś znajdował się na krawędzi wyginięcia, dziś dzięki ochronie zdołał powrócić do natury. Oto niesamowity łowca, który odzyskał swoje miejsce w dzikim krajobrazie Ameryki.
encoded: Spis treści: Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Nie wszystko bielik, co ma białą głowę Siedliska bielika amerykańskiego Gniazdowanie i wychów piskląt Pod skrzydłami giganta – co gości na stole bielika? Bielik bez tajemnic – top 10 fascynujących faktów Zagrożenia i ochrona gatunku Bielik amerykański przez wieki towarzyszył rdzennym mieszkańcom Ameryki Północnej, by później trafić na herby, monety i sztandary młodego państwa. Choć jeszcze niedawno jego los wisiał na włosku, dziś znów unosi się nad rzekami i wybrzeżami kontynentu. Historia bielika to opowieść o upadku, odrodzeniu i kruchych relacjach człowieka z dziką przyrodą. Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Bielik amerykański od dawna zajmuje ważne miejsce w kulturach rdzennych ludów Ameryki Północnej, o czym świadczy obecność jego piór i części ciała na licznych stanowiskach archeologicznych. Mimo krytycznej opinii Benjamina Franklina, jednego z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, w 1782 roku Kongres USA ustanowił bielika amerykańskiego godłem narodowym. Od tego czasu gatunek ten stał się symbolem wolności i demokracji, a w ostatnich dekadach również emblematem dzikiej przyrody i etyki ochrony środowiska. Jeszcze w XX wieku gatunek ten znalazł się na granicy wyginięcia. W 1963 r. na obszarze 48 stanów kontynentalnych USA odnotowano historycznie najniższą liczebność populacji – zaledwie 417 znanych par lęgowych. Dla porównania, w momencie ustanowienia bielika symbolem narodowym w 1782 roku, na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, łącznie z Alaską, mogło gniazdować nawet ok. 100 tysięcy par lęgowych. Przez długi czas ptaki te były systematycznie tępione, ponieważ uznawano je za zagrożenie dla zwierząt hodowlanych oraz zasobów ryb, zwłaszcza łososia. Za zabite bieliki wypłacano nawet nagrody pieniężne. Sytuację dodatkowo pogorszyło powszechne stosowanie środka owadobójczego DDT od połowy lat 40. XX w., powodującego zmniejszenie grubości skorupek jaj, co prowad…

AdobeStock460169080-3cbd98d.jpeg
width: 3459
height: 2306

To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
type: item
date: 2026-02-07T08:57:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kawka zwyczajna jest najmniejszym polskim krukowatym. To sprytny, towarzyski i inteligentny ptak. Choć nie zamawia porannej kawy, jej inne codzienne zwyczaje potrafią naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła kawka? Rozpoznanie i wygląd kawki Areał występowanie i populacja Siedlisko i gniazdowanie kawki Czy kawka pije kawę? Tajemnice jej diety Ochrona i znaczenie kawki w środowisku Kawki potrafią zaskoczyć w każdym zakątku miasta i wsi. Niektóre osobniki wychowują cudze pisklęta, jakby były prawdziwymi opiekunami. Inne sprawnie zdobywają pożywienie w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Choć bywają uciążliwe, pełnią pożyteczną rolę, ograniczając szkodniki i sprzątając miejskie odpady. Tajemnice ich życia pokazują, że nawet najmniejszy przedstawiciel krukowatych potrafi być mistrzem adaptacji, a każdy dzień z kawką może kryć w sobie niespodziankę. Skąd się wzięła kawka? Kawka zwyczajna po raz pierwszy została opisana zgodnie z zasadami nazewnictwa dwumianowego w 1758 roku, w 10. edycji „Systema Naturae”. Autorem opisu był Karol Linneusz – szwedzki przyrodnik i ojciec nowoczesnej taksonomii. Nadał on temu gatunkowi nazwę Corvus monedula, co można tłumaczyć jako „kruk monetka”. Jak podaje Jerzy Bralczyk w książce„Zwierzyniec”, polska nazwa „kawka” nie ma związku z kawą jako napojem, lecz odnosi się do charakterystycznego, kawczącego głosu ptaka. Jej źródłem jest praindoeuropejski rdzeń kau-, oznaczający „wyć” lub „krzyczeć”. W prasłowiańszczyźnie funkcjonowało słowo kava, które w formie zdrobniałej dało kawkę. Nazwa ta jest bardzo stara – świadczy o tym m.in. miejscowość Kawice, zanotowana już na początku XIII wieku. Dawniej słowo „kawka” miało także inne znaczenia. Określano nim młodą dziewczynę, a niekiedy również kobietę lekkich obyczajów. Zwrot „pójść w kawki” oznaczał „wyjść na głupca”, natomiast „puszczać w kawy” – „opowiadać niedorzeczności”. Sam ptak bywał też nazywany „krukiem kawką”, co dziś może być mylące, ponieważ odnosi się do dwóch odrębnych gatunków ptaków z rodziny krukowatych. Rozpoznanie i wygląd kawki Kawka zwyczajna jest najmniejszym spośród występujących w Polsce ptaków z rodziny krukowatych – mniejsza od wrony (Corvus co…

1-49dc6c0.jpg
width: 6000
height: 3375

Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
type: item
date: 2026-01-25T12:01:27.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jaskółki to mali podróżnicy nie z tej ziemi. Potrafią przemierzać tysiące kilometrów, wracając dokładnie tam, gdzie gniazdowały w zeszłym roku. Poznaj ich tajemnice – od prehistorycznych jaskiń po współczesne miasta, gdzie ich loty, gniazda i śpiew skrywają niezwykłe historie.
encoded: Spis treści: Tropem prehistorycznych jaskółek Jak jaskółki podbiły świat Populacje jaskółek w Polsce i na świecie Nauka rozpoznawania jaskółek Życie w jaskółczym gnieździe Dieta i żerowanie jaskółek Kierunki dalekich podróży Jaskółki wywodzą się z Afryki sprzed 13 milionów lat i dziś można je spotkać niemal na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Choć wyglądają podobnie, każda ma swój niepowtarzalny lot, barwę upierzenia i unikalny głos. Co roku pokonują nawet 20 tysięcy kilometrów, wracając do tej samej stodoły w Europie i siadając na tej samej gałęzi w Afryce. Mistrzowsko łapią owady w locie, polując nad wodą, polami i koronami drzew, a jednocześnie budują skomplikowane gniazda, które chronią młode przed niebezpieczeństwem. Oto świat jaskółek, który warto poznać. Tropem prehistorycznych jaskółek Jaskółcze ślady od tysiącleci przeplatają się z historią człowieka, prowadząc nas od mroku prehistorycznych jaskiń, które ptaki te dzieliły z naszymi przodkami, aż po dachy współczesnych miast. Jednym z takich niezwykłych miejsc i dowodów archeologicznych na współistnienie jaskółek z człowiekiem jest Jaskinia na Biśniku (ok. 50 km na północ od Krakowa). To jedno z nielicznych stanowisk w Europie oraz jedyne w Polsce, z nieprzerwaną sekwencją osadów trwającą 300 000 lat, obejmującą okres od czasu sprzed zlodowacenia saalijskiego po holocen. Szczątki ptaków, w tym jaskółek, odkryte w jaskini Biśnik obejmują niemal 1 600 fragmentów szkieletów należących do co najmniej 96 taksonów, co pozwala stwierdzić, że jaskółki były obecne w regionie od bardzo dawna. Niektóre okazy, należące do rodzaju Hirundo i Cecropis (czyli różnych grup jaskółek), miały rozmiary zbliżone do współczesnej jaskółki dymówki (Hirundo rustica). Inne były wyraźnie większe, co może świadczyć o nieznanym dotąd wymarłym podgatunku lub obecności większych gatunków jaskółek. Obecność tych ptaków w tak odległej przeszłości pokazuje, że jaskółki od zawsze korzystały z osłoniętych miejsc do gniazdowania – w jask…

Jaskolki-dymowki-w-chwili-odpoczynku-67b4eda.jpg
width: 6000
height: 3376

Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
type: item
date: 2026-01-24T08:59:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Mała, cicha i skryta. Tajemnicza, zagrożona i niezwykle inteligentna. Od wieków fascynuje ludzi. Od legend o mądrej sowie Atenie po jej skryte, pełne zagadek zwyczaje: pójdźka wciąż uczy nas, jak kruche jest życie dzikiej przyrody. Oto historia ginącego gatunku.
encoded: Spis treści Sowy w dziejach człowieka Wygląd i rozpoznawanie pójdźki Zasięg występowania i historia populacji Biologia lęgowa Pokarm i techniki polowania Zagrożenia i ochrona gatunku Od wieków ludzie spoglądali w noc, by uchwycić milczące sekrety sów, a pójdźka była wśród nich najbardziej nieuchwytna. Zawsze wzbudzała respekt i ciekawość. Jej obecność w krajobrazie umykała nawet uważnym oczom. Od słonecznych wybrzeży Morza Śródziemnego po odległe azjatyckie stepy – pójdźka zwyczajna przemierza świat, zachowując w sobie sekret każdego z ponad 30 krajów, które zamieszkuje. Oto historia ptaka, który zniknął z wielu krajobrazów, lecz wciąż obserwuje świat z ukrycia. Sowy w dziejach człowieka Na przestrzeni dziejów ludzkości sowy symbolizowały rozmaite pojęcia – od grozy i śmierci, po wiedzę, mądrość i wierzenia religijne związane ze światem duchów. Najstarsze znane przedstawienia sów pochodzą z górnego paleolitu (ok. 13 000 r. p.n.e.) i zachowały się w postaci rytów naskalnych w dwóch jaskiniach we Francji. W jaskini Les Trois Frères w Ariège odnaleziono wizerunki trzech sów, interpretowanych przez badaczy jako przedstawienia sów śnieżnych (Bubo scandiacus) lub ptaków o podobnych cechach, natomiast w jaskini Chauvet ukazano pojedynczą sowę „uszatą”, którą niektórzy badacze identyfikują jako uszatkę (Asio otus) lub puchacza (Bubo bubo). Inne prehistoryczne stanowiska zawierające sztukę i symbolikę związaną z sowami znane są z północnej Australii, Ameryki Północnej oraz Środkowej. Szczególnie istotne są jednak odkrycia z obszaru wschodniego basenu Morza Śródziemnego, datowane na neolit przedceramiczny (8000–6500 p.n.e.), gdzie odnaleziono antropomorficzne figurki o cechach sowich. W kolejnych tysiącleciach wizerunki te pojawiają się również w Europie Północnej (IV tysiąclecie p.n.e.),w Grecji mykeńskiej (XV w. p.n.e.) oraz w Europie Środkowej, m.in. na terenach dzisiejszych Węgier (ok. 3000 r. p.n.e.). Znaleziska te wskazują na długotrwałą obecność sowy w symbolice religi…

AdobeStock1865003159-61109b1.jpeg
width: 4596
height: 2684

Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
type: item
date: 2026-01-17T07:34:06.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: zima
description: Dawniej dziki w Polsce budziły głównie respekt jako symbol waleczności i nieokiełznanej siły lasu. Dziś coraz częściej kojarzą nam się z zagrożeniem i uciążliwym sąsiedztwem. Ostatecznie stały się synonimem chaosu, którego nie potrafimy już zaakceptować.
encoded: Spis treści: Spotkanie z dalmatyńczykiem Tajemnice cętkowania Między mitem a rzeczywistością Zmęczony wracam ze sprzętem fotograficznym przez Siekierki w Warszawie. Okolica przypomina starą wieś, mróz chrupie pod stopami, a nad głową odzywają się sikorki. Nagle przy drodze zauważam biało-czarną sylwetkę dzika o cętkowanej sierści. Idzie pewnym krokiem prosto na mnie. Tuż za nim dostrzegam dwoje fotografów, których poznałem zaledwie godzinę wcześniej. Mimo szoku odruchowo kucam i błyskawicznie ustawiam aparat. Realizuję serię zdjęć tego niezwykłego „dalmatyńczyka”. To moje pierwsze takie spotkanie od lat i niesamowite zwieńczenie dnia. Spotkanie z dalmatyńczykiem Wyruszam o ósmej rano, ubrany „na cebulkę” i obwieszony sprzętem fotograficznym. Cel: Siekierki. Spacerując wzdłuż ogrodów działkowych po chrupiącym śniegu, obserwuję sikorki i raniuszki (Aegithalos caudatus), ale to spotkanie z dwiema samicami gila (Pyrrhula pyrrhula) zapiera mi dech. Żerują na owocach ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare), pozwalając mi podejść na zaledwie kilka metrów. Cieszę się tą chwilą, bo w tej zimowej scenerii gile są dla mnie rzadkim i wyjątkowo wdzięcznym obiektem do uwiecznienia. Mija południe, a licznik kroków przekracza siedem tysięcy. Zmęczony i spocony ruszam w stronę przystanku, gdy nagle przy zamarzniętym zbiorniku porośniętym trzciną dostrzegam stado dzików. Kucam i celuję obiektywem w młodego osobnika, który z wyraźną ciekawością przygląda mi się, podczas gdy reszta watahy spokojnie przetrząsa podwórko pobliskiego domu. Wtedy słyszę ciche: „Cześć, my też na dziki”. To dwoje fotografów przyrody. Wyjaśniają mi, że to konkretne stado jest niemal całkowicie oswojone z ludźmi i czuje się tu wyjątkowo pewnie. Żegnam się z nimi i pełen wrażeń zmierzam do domu, nie spodziewając się, że natura przygotowała dla mnie wielki finał. Kwadrans później, tuż przy drodze, dostrzegam biało-czarną sylwetkę, która kompletnie nie pasuje do otoczenia. To cętkowany dzik „dalmatyńczyk”, rzadka…

6-3963a01.jpg
width: 6192
height: 3483

To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
type: item
date: 2026-01-04T07:32:03.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kruk to największy i najcięższy ptak wróblowy. Potrafią planować, rozwiązywać bieżące problemy i rozumieją wiele pojęć. Co najbardziej zaskakujące – inteligencją i zdolnościami poznawczymi nie ustępują szympansom. To ptaki, które myślą szybciej, niż przypuszczasz.
encoded: Spis treści: Kruki w dawnych wierzeniach religijnych Rozmieszczenie geograficzne i status populacji kruka Jak wygląda i brzmi kruk? Przewodnik rozpoznawania Kruk: wszystkożerca i architekt Mózg wielkości orzecha włoskiego – inteligencja kruków na poziomie małp Kruk z warszawskiej lecznicy – historia jednego pacjenta Ciemna przeszłość i jasna przyszłość: zagrożenia i ochrona kruków Od tysięcy lat kruki zajmują szczególne miejsce w ludzkiej wyobraźni – pojawiają się w mitach, religiach i symbolice jako ptaki mądrości, śmierci i boskiej opatrzności. Dziś, dzięki badaniom naukowym, coraz lepiej rozumiemy, skąd brała się ta fascynacja. Niezwykłe zdolności poznawcze, złożone życie społeczne i ogromna elastyczność ekologiczna sprawiają, że kruki należą do najbardziej wyjątkowych ptaków na świecie. Ich historia to opowieść o inteligencji, przetrwaniu i długiej, nie zawsze łatwej relacji z człowiekiem. Kruki w dawnych wierzeniach religijnych W mitologii wikingów kruki (Corvus corax) nie były zwykłymi ptakami – zajmowały wyjątkowe miejsce jako istoty obdarzone symboliczną mocą. Uważano je za uosobienie mądrości, znaki boskiej obecności oraz przewodników między światem żywych a zaświatami. Ich związek z walkiriami – mitycznymi wojowniczkami decydującymi o losach poległych – jeszcze bardziej podkreślał mistyczny charakter ptaków. Najsilniej kruki związane były z Odynem, bogiem mądrości, wojny i magii. Według wierzeń każdego dnia wysyłał on swoje dwa ptaki: Huginna (Myśl) i Muninna (Pamięć). Siedząc zwykle na jego ramionach, przemierzały świat od krańca do krańca, a wieczorem wracały, przekazując mu wszystko, co zobaczyły. Dzięki nim Odyn posiadał wszechstronną wiedzę o losach ludzi i bogów. W tradycji chrześcijańskiej kruk miał ambiwalentny charakter – symbolizował nieczystość i grzeszność, ale jednocześnie potrafił pełnić rolę wysłannika Boga. Po raz pierwszy pojawia się w opisie potopu, kiedy Noe wypuszcza go jako ptaka zwiadowczego, by sprawdzić, czy wody ustąpiły. Według ży…

AdobeStock483904037-f07aca4.jpeg
width: 5137
height: 3371