National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-09T07:04:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
items: Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
items: To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
items: To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
items: Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
items: Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
items: Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
items: To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
items: Ma wąski dziób uzbrojony w ząbki. To jeden z najlepiej przystosowanych ptaków do łowienia ryb
items: Oto Ptak Roku 2025 w Polsce – trudno go pomylić z jakimkolwiek innym ptakiem
items: Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
items: Jak to robią, że nie marzną? Ptasie sposoby na mróz
items: Kto ma większe szanse w zderzeniu ptaka z samolotem? Takie kolizje nie są rzadkością
items: Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
items: Jonathan Slaght ruszył tropem najrzadszej sowy świata. Taki ptak to prawdziwy unikat
items: Gdzie i jak polskie ptaki śpią jesienią? Zaskakujące strategie przetrwania nocy
items: Skrzydlaci rekordziści z Polski. Top 3 najdalej migrujących ptaków
items: W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
items: Mała sowa, wielkie odkrycie – pierwszy lęg syczka zwyczajnego od ponad 100 lat
items: Gadożer na Lubelszczyźnie – tajemniczy łowca węży w akcji!
items: Małpożer – największy i najrzadszy orzeł świata
items: Purpurowa dama odwiedza polskie Podkarpacie. To rzadki mieszkaniec wodnych ostoi
items: Ten ptak potrafi śpiewać nawet 2000 razy dziennie. Kiedyś wierzono, że leczy serce
items: Pierwsza udomowiona kaczka potrafi zaskoczyć – jedno oko czujne, reszta… śpi!
items: Tam, gdzie ptaki piszą historię. Ptasia opowieść z Krynicy Morskiej

To najwięksi giganci wód świata. Odkryj tajemnice pelikanów
type: item
date: 2026-03-09T07:03:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Pelikany są jednymi z najbardziej charakterystycznych ptaków wodnych świata. Kryją w sobie tajemnice dawnych wierzeń, zagrożeń i niezwykłej roli w ekosystemach, które zamieszkują. Oto opowieść o największych gigantach wód – majestatycznych pelikanach.
encoded: Spis treści: Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Pelikany i ich pokrewne gatunki Przegląd gatunków pelikanów świata O zagrożeniach i ochronie pelikanów Rola pelikanów w ekosystemie Przez wieki ludzie patrzyli na pelikany z podziwem, strachem i ciekawością. Były przedmiotem polowań, źródłem piór, mięsa, a nawet dawnych wierzeń leczniczych. Współczesna nauka pokazuje jednak, że ich prawdziwa wartość kryje się w roli, jaką odgrywają w ekosystemach. Obecność tych ptaków wpływa nie tylko na populacje ryb i rozprzestrzenianie roślinności wodnej, ale także na funkcjonowanie terenów podmokłych, czyniąc pelikany ważnymi wskaźnikami stanu środowiska wodnego. Oto opowieść o jednych z największych ptaków wodnych świata. Ewolucja wyobrażeń o pelikanie Jedne z najwcześniejszych wzmianek o pelikanach pojawiają się u jednego z najważniejszych antycznych zoologów – Pliniusza Starszego z I wieku naszej ery. W „Historii naturalnej” opisuje on pelikana różowego (Pelecanus onocrotalus), którego dziób określa jako „rodzaj drugiego brzucha”. Zwierzę to cechuje się niezwykłą żarłocznością: gromadzi pokarm w dziobie, a następnie przenosi go do właściwego żołądka, podobnie jak zwierzęta przeżuwające. We wczesnochrześcijańskim dziele „Fizjolog” (Physiologus), powstałym między II a IV w. i stanowiącym podstawę średniowiecznych bestiariuszy, obraz pelikana ulega zasadniczej przemianie. Nie jest on już łakomym ptakiem, lecz wzorcem miłości rodzicielskiej. Po śmierci piskląt pelikan opłakuje je przez trzy dni, po czym matka rani swój bok, a jej krew przywraca młode do życia. W jednej z wersji legendy ptak wznosi się wysoko i skrapia pisklęta krwią z obłoków. Przez stulecia legenda o pelikanie w zasadzie nikomu nie przeszkadzała, a wizerunek rozdzierającego własną pierś był powszechnie znany. Dopiero w epoce renesansu (XIV–XVI w.) przyrodnicy zaczęli dostrzegać różnicę między symbolicznym obrazem a rzeczywistym zachowaniem zwierząt. W rzeczywistości pelikany nie wskrzeszają młodych krwią, lecz zachowuj…

AdobeStock327929368-decd5ac.jpeg
width: 5024
height: 3349

Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
type: item
date: 2026-03-08T09:42:17.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: dzikie zwierzęta
subject: książki
subject: ornitologia
subject: ptaki
description: „Biologia ptaków” to obszerne i przystępne kompendium dla naukowców i miłośników ptaków. Łączy wiedzę przyrodniczą z historią odkryć, ochrony gatunków i fascynujących zachowań. Książka pokazuje, jak badania naukowe i działania ochronne kształtowały nasze rozumienie życia ptaków.
encoded: Spis treści: Pochodzenie ptaków Nazewnictwo i systematyka Oologia i jej nieoczywiste znaczenie Biologia rozrodu ptaków Fizjologia i długowieczność ptaków Historia ochrony ptaków Autorzy „Biologii ptaków” prowadzą czytelnika od pochodzenia ptaków, przez systematykę i nazewnictwo, aż po strategie lęgowe, fizjologię i długowieczność. Przykłady z życia codziennego, takie jak skomplikowane konstrukcje gniazd, zdolności pamięciowe niektórych gatunków czy rekordy długości życia sprawiają, że książka jest atrakcyjna zarówno dla naukowców, jak i miłośników ptaków. Dodatkowo ukazanie historii ochrony ptaków i wpływu człowieka na populacje gatunków podkreśla, jak współczesna ekologia i prawo ochronne opierają się na dekadach badań i doświadczeń. Pochodzenie i szacowanie populacji ptaków W rozdziale poświęconym pochodzeniu ptaków autorzy podejmują jeden z najważniejszych i najbardziej dyskutowanych tematów w ornitologii – ich ewolucję. Przedstawia współczesny konsensus naukowy, zgodnie z którym ptaki są potomkami dinozaurów, grupy gadów dominujących na Ziemi aż do masowego wymarcia pod koniec epoki kredowej. Przywołane zostaje historyczne znaczenie odkrycia skamieniałości Archaeopteryx, którego ewolucyjny charakter podkreślał już w XIX wieku Thomas Huxley. Autor pokazuje, jak współczesne badania kopalne i analizy DNA pozwoliły lepiej zrozumieć moment powstania oraz różnicowania się ptaków. Po omówieniu ewolucyjnych korzeni ptaków autor zwraca uwagę na skalę ich współczesnej różnorodności oraz problemy związane z jej badaniem. Zgodnie z najpowszechniej akceptowanymi klasyfikacjami obecnie wyróżnia się nieco ponad 10 tys. gatunków ptaków, które wywodzą się od wspólnego przodka żyjącego ok. 130 milionów lat temu. Jednak sama liczba gatunków to tylko część obrazu – znacznie trudniejsze okazuje się określenie, ile osobników żyje obecnie na Ziemi oraz w jakiej kondycji znajdują się ich populacje. Autorzy stawiają pytanie, w jaki sposób naukowcy są w stanie ocenić liczebność ptaków w …

biologia-ptakow-0221369.jpg
width: 1800
height: 1200

To najpotężniejszy ptak szponiasty USA. Jeszcze niedawno stał na skraju wyginięcia
type: item
date: 2026-02-22T07:32:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: orzeł bielik
subject: ptaki
subject: zima
description: Bielik amerykański to symbol siły i niezależności Stanów Zjednoczonych. Niegdyś znajdował się na krawędzi wyginięcia, dziś dzięki ochronie zdołał powrócić do natury. Oto niesamowity łowca, który odzyskał swoje miejsce w dzikim krajobrazie Ameryki.
encoded: Spis treści: Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Nie wszystko bielik, co ma białą głowę Siedliska bielika amerykańskiego Gniazdowanie i wychów piskląt Pod skrzydłami giganta – co gości na stole bielika? Bielik bez tajemnic – top 10 fascynujących faktów Zagrożenia i ochrona gatunku Bielik amerykański przez wieki towarzyszył rdzennym mieszkańcom Ameryki Północnej, by później trafić na herby, monety i sztandary młodego państwa. Choć jeszcze niedawno jego los wisiał na włosku, dziś znów unosi się nad rzekami i wybrzeżami kontynentu. Historia bielika to opowieść o upadku, odrodzeniu i kruchych relacjach człowieka z dziką przyrodą. Bielik amerykański – godło narodowe Stanów Zjednoczonych Bielik amerykański od dawna zajmuje ważne miejsce w kulturach rdzennych ludów Ameryki Północnej, o czym świadczy obecność jego piór i części ciała na licznych stanowiskach archeologicznych. Mimo krytycznej opinii Benjamina Franklina, jednego z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, w 1782 roku Kongres USA ustanowił bielika amerykańskiego godłem narodowym. Od tego czasu gatunek ten stał się symbolem wolności i demokracji, a w ostatnich dekadach również emblematem dzikiej przyrody i etyki ochrony środowiska. Jeszcze w XX wieku gatunek ten znalazł się na granicy wyginięcia. W 1963 r. na obszarze 48 stanów kontynentalnych USA odnotowano historycznie najniższą liczebność populacji – zaledwie 417 znanych par lęgowych. Dla porównania, w momencie ustanowienia bielika symbolem narodowym w 1782 roku, na terenie kontynentalnych Stanów Zjednoczonych, łącznie z Alaską, mogło gniazdować nawet ok. 100 tysięcy par lęgowych. Przez długi czas ptaki te były systematycznie tępione, ponieważ uznawano je za zagrożenie dla zwierząt hodowlanych oraz zasobów ryb, zwłaszcza łososia. Za zabite bieliki wypłacano nawet nagrody pieniężne. Sytuację dodatkowo pogorszyło powszechne stosowanie środka owadobójczego DDT od połowy lat 40. XX w., powodującego zmniejszenie grubości skorupek jaj, co prowad…

AdobeStock460169080-3cbd98d.jpeg
width: 3459
height: 2306

To jeden z najbardziej społecznych ptaków w Polsce. Samotność nie jest dla niego opcją
type: item
date: 2026-02-07T08:57:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kawka zwyczajna jest najmniejszym polskim krukowatym. To sprytny, towarzyski i inteligentny ptak. Choć nie zamawia porannej kawy, jej inne codzienne zwyczaje potrafią naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Skąd się wzięła kawka? Rozpoznanie i wygląd kawki Areał występowanie i populacja Siedlisko i gniazdowanie kawki Czy kawka pije kawę? Tajemnice jej diety Ochrona i znaczenie kawki w środowisku Kawki potrafią zaskoczyć w każdym zakątku miasta i wsi. Niektóre osobniki wychowują cudze pisklęta, jakby były prawdziwymi opiekunami. Inne sprawnie zdobywają pożywienie w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Choć bywają uciążliwe, pełnią pożyteczną rolę, ograniczając szkodniki i sprzątając miejskie odpady. Tajemnice ich życia pokazują, że nawet najmniejszy przedstawiciel krukowatych potrafi być mistrzem adaptacji, a każdy dzień z kawką może kryć w sobie niespodziankę. Skąd się wzięła kawka? Kawka zwyczajna po raz pierwszy została opisana zgodnie z zasadami nazewnictwa dwumianowego w 1758 roku, w 10. edycji „Systema Naturae”. Autorem opisu był Karol Linneusz – szwedzki przyrodnik i ojciec nowoczesnej taksonomii. Nadał on temu gatunkowi nazwę Corvus monedula, co można tłumaczyć jako „kruk monetka”. Jak podaje Jerzy Bralczyk w książce„Zwierzyniec”, polska nazwa „kawka” nie ma związku z kawą jako napojem, lecz odnosi się do charakterystycznego, kawczącego głosu ptaka. Jej źródłem jest praindoeuropejski rdzeń kau-, oznaczający „wyć” lub „krzyczeć”. W prasłowiańszczyźnie funkcjonowało słowo kava, które w formie zdrobniałej dało kawkę. Nazwa ta jest bardzo stara – świadczy o tym m.in. miejscowość Kawice, zanotowana już na początku XIII wieku. Dawniej słowo „kawka” miało także inne znaczenia. Określano nim młodą dziewczynę, a niekiedy również kobietę lekkich obyczajów. Zwrot „pójść w kawki” oznaczał „wyjść na głupca”, natomiast „puszczać w kawy” – „opowiadać niedorzeczności”. Sam ptak bywał też nazywany „krukiem kawką”, co dziś może być mylące, ponieważ odnosi się do dwóch odrębnych gatunków ptaków z rodziny krukowatych. Rozpoznanie i wygląd kawki Kawka zwyczajna jest najmniejszym spośród występujących w Polsce ptaków z rodziny krukowatych – mniejsza od wrony (Corvus co…

1-49dc6c0.jpg
width: 6000
height: 3375

Ich przylot od wieków oznaczał wiosnę. Dziś jaskółki coraz trudniej zobaczyć
type: item
date: 2026-01-25T12:01:27.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
description: Jaskółki to mali podróżnicy nie z tej ziemi. Potrafią przemierzać tysiące kilometrów, wracając dokładnie tam, gdzie gniazdowały w zeszłym roku. Poznaj ich tajemnice – od prehistorycznych jaskiń po współczesne miasta, gdzie ich loty, gniazda i śpiew skrywają niezwykłe historie.
encoded: Spis treści: Tropem prehistorycznych jaskółek Jak jaskółki podbiły świat Populacje jaskółek w Polsce i na świecie Nauka rozpoznawania jaskółek Życie w jaskółczym gnieździe Dieta i żerowanie jaskółek Kierunki dalekich podróży Jaskółki wywodzą się z Afryki sprzed 13 milionów lat i dziś można je spotkać niemal na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Choć wyglądają podobnie, każda ma swój niepowtarzalny lot, barwę upierzenia i unikalny głos. Co roku pokonują nawet 20 tysięcy kilometrów, wracając do tej samej stodoły w Europie i siadając na tej samej gałęzi w Afryce. Mistrzowsko łapią owady w locie, polując nad wodą, polami i koronami drzew, a jednocześnie budują skomplikowane gniazda, które chronią młode przed niebezpieczeństwem. Oto świat jaskółek, który warto poznać. Tropem prehistorycznych jaskółek Jaskółcze ślady od tysiącleci przeplatają się z historią człowieka, prowadząc nas od mroku prehistorycznych jaskiń, które ptaki te dzieliły z naszymi przodkami, aż po dachy współczesnych miast. Jednym z takich niezwykłych miejsc i dowodów archeologicznych na współistnienie jaskółek z człowiekiem jest Jaskinia na Biśniku (ok. 50 km na północ od Krakowa). To jedno z nielicznych stanowisk w Europie oraz jedyne w Polsce, z nieprzerwaną sekwencją osadów trwającą 300 000 lat, obejmującą okres od czasu sprzed zlodowacenia saalijskiego po holocen. Szczątki ptaków, w tym jaskółek, odkryte w jaskini Biśnik obejmują niemal 1 600 fragmentów szkieletów należących do co najmniej 96 taksonów, co pozwala stwierdzić, że jaskółki były obecne w regionie od bardzo dawna. Niektóre okazy, należące do rodzaju Hirundo i Cecropis (czyli różnych grup jaskółek), miały rozmiary zbliżone do współczesnej jaskółki dymówki (Hirundo rustica). Inne były wyraźnie większe, co może świadczyć o nieznanym dotąd wymarłym podgatunku lub obecności większych gatunków jaskółek. Obecność tych ptaków w tak odległej przeszłości pokazuje, że jaskółki od zawsze korzystały z osłoniętych miejsc do gniazdowania – w jask…

Jaskolki-dymowki-w-chwili-odpoczynku-67b4eda.jpg
width: 6000
height: 3376

Pójdźka ma wielkie oczy i surowe spojrzenie. Od wieków przypisywano jej złe wróżby
type: item
date: 2026-01-24T08:59:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Mała, cicha i skryta. Tajemnicza, zagrożona i niezwykle inteligentna. Od wieków fascynuje ludzi. Od legend o mądrej sowie Atenie po jej skryte, pełne zagadek zwyczaje: pójdźka wciąż uczy nas, jak kruche jest życie dzikiej przyrody. Oto historia ginącego gatunku.
encoded: Spis treści Sowy w dziejach człowieka Wygląd i rozpoznawanie pójdźki Zasięg występowania i historia populacji Biologia lęgowa Pokarm i techniki polowania Zagrożenia i ochrona gatunku Od wieków ludzie spoglądali w noc, by uchwycić milczące sekrety sów, a pójdźka była wśród nich najbardziej nieuchwytna. Zawsze wzbudzała respekt i ciekawość. Jej obecność w krajobrazie umykała nawet uważnym oczom. Od słonecznych wybrzeży Morza Śródziemnego po odległe azjatyckie stepy – pójdźka zwyczajna przemierza świat, zachowując w sobie sekret każdego z ponad 30 krajów, które zamieszkuje. Oto historia ptaka, który zniknął z wielu krajobrazów, lecz wciąż obserwuje świat z ukrycia. Sowy w dziejach człowieka Na przestrzeni dziejów ludzkości sowy symbolizowały rozmaite pojęcia – od grozy i śmierci, po wiedzę, mądrość i wierzenia religijne związane ze światem duchów. Najstarsze znane przedstawienia sów pochodzą z górnego paleolitu (ok. 13 000 r. p.n.e.) i zachowały się w postaci rytów naskalnych w dwóch jaskiniach we Francji. W jaskini Les Trois Frères w Ariège odnaleziono wizerunki trzech sów, interpretowanych przez badaczy jako przedstawienia sów śnieżnych (Bubo scandiacus) lub ptaków o podobnych cechach, natomiast w jaskini Chauvet ukazano pojedynczą sowę „uszatą”, którą niektórzy badacze identyfikują jako uszatkę (Asio otus) lub puchacza (Bubo bubo). Inne prehistoryczne stanowiska zawierające sztukę i symbolikę związaną z sowami znane są z północnej Australii, Ameryki Północnej oraz Środkowej. Szczególnie istotne są jednak odkrycia z obszaru wschodniego basenu Morza Śródziemnego, datowane na neolit przedceramiczny (8000–6500 p.n.e.), gdzie odnaleziono antropomorficzne figurki o cechach sowich. W kolejnych tysiącleciach wizerunki te pojawiają się również w Europie Północnej (IV tysiąclecie p.n.e.),w Grecji mykeńskiej (XV w. p.n.e.) oraz w Europie Środkowej, m.in. na terenach dzisiejszych Węgier (ok. 3000 r. p.n.e.). Znaleziska te wskazują na długotrwałą obecność sowy w symbolice religi…

AdobeStock1865003159-61109b1.jpeg
width: 4596
height: 2684

Podglądam cętkowanego dzika w sercu Warszawy. To spotkanie zmienia moje spojrzenie na dziką naturę
type: item
date: 2026-01-17T07:34:06.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: Dziki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona zwierząt
subject: zima
description: Dawniej dziki w Polsce budziły głównie respekt jako symbol waleczności i nieokiełznanej siły lasu. Dziś coraz częściej kojarzą nam się z zagrożeniem i uciążliwym sąsiedztwem. Ostatecznie stały się synonimem chaosu, którego nie potrafimy już zaakceptować.
encoded: Spis treści: Spotkanie z dalmatyńczykiem Tajemnice cętkowania Między mitem a rzeczywistością Zmęczony wracam ze sprzętem fotograficznym przez Siekierki w Warszawie. Okolica przypomina starą wieś, mróz chrupie pod stopami, a nad głową odzywają się sikorki. Nagle przy drodze zauważam biało-czarną sylwetkę dzika o cętkowanej sierści. Idzie pewnym krokiem prosto na mnie. Tuż za nim dostrzegam dwoje fotografów, których poznałem zaledwie godzinę wcześniej. Mimo szoku odruchowo kucam i błyskawicznie ustawiam aparat. Realizuję serię zdjęć tego niezwykłego „dalmatyńczyka”. To moje pierwsze takie spotkanie od lat i niesamowite zwieńczenie dnia. Spotkanie z dalmatyńczykiem Wyruszam o ósmej rano, ubrany „na cebulkę” i obwieszony sprzętem fotograficznym. Cel: Siekierki. Spacerując wzdłuż ogrodów działkowych po chrupiącym śniegu, obserwuję sikorki i raniuszki (Aegithalos caudatus), ale to spotkanie z dwiema samicami gila (Pyrrhula pyrrhula) zapiera mi dech. Żerują na owocach ligustru pospolitego (Ligustrum vulgare), pozwalając mi podejść na zaledwie kilka metrów. Cieszę się tą chwilą, bo w tej zimowej scenerii gile są dla mnie rzadkim i wyjątkowo wdzięcznym obiektem do uwiecznienia. Mija południe, a licznik kroków przekracza siedem tysięcy. Zmęczony i spocony ruszam w stronę przystanku, gdy nagle przy zamarzniętym zbiorniku porośniętym trzciną dostrzegam stado dzików. Kucam i celuję obiektywem w młodego osobnika, który z wyraźną ciekawością przygląda mi się, podczas gdy reszta watahy spokojnie przetrząsa podwórko pobliskiego domu. Wtedy słyszę ciche: „Cześć, my też na dziki”. To dwoje fotografów przyrody. Wyjaśniają mi, że to konkretne stado jest niemal całkowicie oswojone z ludźmi i czuje się tu wyjątkowo pewnie. Żegnam się z nimi i pełen wrażeń zmierzam do domu, nie spodziewając się, że natura przygotowała dla mnie wielki finał. Kwadrans później, tuż przy drodze, dostrzegam biało-czarną sylwetkę, która kompletnie nie pasuje do otoczenia. To cętkowany dzik „dalmatyńczyk”, rzadka…

6-3963a01.jpg
width: 6192
height: 3483

To jeden z najmądrzejszych ptaków – możesz go zimą spotkać w Polsce
type: item
date: 2026-01-04T07:32:03.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: inteligencja
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: zima
description: Kruk to największy i najcięższy ptak wróblowy. Potrafią planować, rozwiązywać bieżące problemy i rozumieją wiele pojęć. Co najbardziej zaskakujące – inteligencją i zdolnościami poznawczymi nie ustępują szympansom. To ptaki, które myślą szybciej, niż przypuszczasz.
encoded: Spis treści: Kruki w dawnych wierzeniach religijnych Rozmieszczenie geograficzne i status populacji kruka Jak wygląda i brzmi kruk? Przewodnik rozpoznawania Kruk: wszystkożerca i architekt Mózg wielkości orzecha włoskiego – inteligencja kruków na poziomie małp Kruk z warszawskiej lecznicy – historia jednego pacjenta Ciemna przeszłość i jasna przyszłość: zagrożenia i ochrona kruków Od tysięcy lat kruki zajmują szczególne miejsce w ludzkiej wyobraźni – pojawiają się w mitach, religiach i symbolice jako ptaki mądrości, śmierci i boskiej opatrzności. Dziś, dzięki badaniom naukowym, coraz lepiej rozumiemy, skąd brała się ta fascynacja. Niezwykłe zdolności poznawcze, złożone życie społeczne i ogromna elastyczność ekologiczna sprawiają, że kruki należą do najbardziej wyjątkowych ptaków na świecie. Ich historia to opowieść o inteligencji, przetrwaniu i długiej, nie zawsze łatwej relacji z człowiekiem. Kruki w dawnych wierzeniach religijnych W mitologii wikingów kruki (Corvus corax) nie były zwykłymi ptakami – zajmowały wyjątkowe miejsce jako istoty obdarzone symboliczną mocą. Uważano je za uosobienie mądrości, znaki boskiej obecności oraz przewodników między światem żywych a zaświatami. Ich związek z walkiriami – mitycznymi wojowniczkami decydującymi o losach poległych – jeszcze bardziej podkreślał mistyczny charakter ptaków. Najsilniej kruki związane były z Odynem, bogiem mądrości, wojny i magii. Według wierzeń każdego dnia wysyłał on swoje dwa ptaki: Huginna (Myśl) i Muninna (Pamięć). Siedząc zwykle na jego ramionach, przemierzały świat od krańca do krańca, a wieczorem wracały, przekazując mu wszystko, co zobaczyły. Dzięki nim Odyn posiadał wszechstronną wiedzę o losach ludzi i bogów. W tradycji chrześcijańskiej kruk miał ambiwalentny charakter – symbolizował nieczystość i grzeszność, ale jednocześnie potrafił pełnić rolę wysłannika Boga. Po raz pierwszy pojawia się w opisie potopu, kiedy Noe wypuszcza go jako ptaka zwiadowczego, by sprawdzić, czy wody ustąpiły. Według ży…

AdobeStock483904037-f07aca4.jpeg
width: 5137
height: 3371

Ma wąski dziób uzbrojony w ząbki. To jeden z najlepiej przystosowanych ptaków do łowienia ryb
type: item
date: 2026-01-03T09:03:28.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: polska
subject: ptaki
subject: woda
subject: zima
description: Tracz nurogęś zachwyca podwodną zręcznością i troską o młode. Pisklęta wyruszają za matką już kilka godzin po wykluciu. Poluje na ryby jak mały podwodny samolot. Jest jednak wrażliwy na działalność człowieka, drapieżniki i utratę siedlisk. Aby przetrwać, potrzebuje naszej ochrony.
encoded: Spis treści Występowanie i migracje Biologia lęgowa tracza nurogęsi Wygląd i cechy charakterystyczne Dieta i sposoby zdobywania pokarmu Zagrożenia dla gatunku Działania ochronne Nurogęś to mistrzyni nurkowania – potrafi zanurzać się głęboko i szybko, nawet do 4 metrów i zniknąć pod wodą przez 2 minuty. Choć jest rybożercą – w jej diecie występują także płazy, drobne ssaki i ptaki. Potrafi świetnie polować i jest bardzo wytrwała, lecz jej populacje wciąż są nieliczne i wrażliwe na zmiany środowiska. Zanieczyszczenia, degradacja jezior i obecność drapieżników sprawiają, że każda ochrona siedlisk jest na wagę złota. Jej przyszłość w Polsce i na świecie wciąż pozostaje kwestią otwartą. Występowanie i migracje Tracz nurogęś (Mergus merganser) jest ptakiem wodnym występującym w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. W Polsce jest największym przedstawicielem traczy – większym od tracza szlachara (Mergus serrator) oraz gągoła (Bucephala clangula). Najczęściej spotykany jest nad jeziorami, rzekami oraz innymi większymi zbiornikami wodnymi. Północne populacje tego gatunku są wędrowne. W okresie zimowym część ptaków lęgowych z północnej Europy zimuje na terenie Polski. Największe zimowe koncentracje nurogęsi, liczące nawet do 50 tysięcy osobników, obserwowane są m.in. na Zalewie Szczecińskim, w Zatoce Puckiej oraz na jeziorze Dąbie w Dolinie Dolnej Odry. Wielkość populacji krajowej szacuje się na ok. 1500–2500 par lęgowych, dlatego gatunek ten uznawany jest za nielicznie lęgowy. W obrębie tych skupisk ptaki żerują stadnie, wspólnie polując na ławice ryb. Populacje występujące w strefie klimatu umiarkowanego są zazwyczaj osiadłe lub przemieszczają się jedynie na krótkie dystanse. Migracja na zimowiska odbywa się od października do grudnia, a masowe odloty są związane z zamarzaniem terenów lęgowych oraz pierzeniowych, czyli okresu polęgowego związanego z wymianą piór. Zimą nurogęś przebywa na dużych, niezamarzniętych jeziorach, rzekach, lagunach, wodach słonawych oraz na obszara…

AdobeStock464702978-b997568.jpeg
width: 3000
height: 2000

Oto Ptak Roku 2025 w Polsce – trudno go pomylić z jakimkolwiek innym ptakiem
type: item
date: 2025-12-21T13:31:12.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
subject: zima
description: Mały, puszysty i niezwykle towarzyski – raniuszek to ptak, którego nie sposób pomylić z żadnym innym mieszkańcem naszych lasów. Choć waży zaledwie kilka gramów, potrafi przetrwać srogie zimy i budować gniazda będące prawdziwymi arcydziełami ptasiej architektury. Oto sekrety raniuszka – kultowego symbolu OTOP i oficjalnego Ptaka Roku 2025.
encoded: Spis treści: Wygląd i cechy rozpoznawcze Występowanie i liczebność populacji Siedlisko i gniazdowanie Dieta raniuszków Wędrówki i zimowanie Jak możemy pomóc raniuszkowi? – Ptak Roku 2025 Jako oficjalny Ptak Roku 2025 i wieloletni symbol Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (OTOP), raniuszek przypomina nam, że nawet najmniejsze stworzenia mają do opowiedzenia niezwykłe historie. Od misternie tkanych gniazd, przez skomplikowane relacje rodzinne, aż po status ikony polskiej ornitologii – ten artykuł odkryje przed tobą fascynujące życie tego jedynego w swoim rodzaju ptaka. Oto tajemnice życia raniuszka, które cię zaskoczą. Wygląd i cechy rozpoznawcze Raniuszek (Aegithalos caudatus) to niewielki ptak o wyjątkowej, łatwo rozpoznawalnej budowie ciała. Charakteryzuje go sympatyczna „mordka”, kulisty tułów oraz bardzo długi ogon. Mimo tych cech bywa często mylony z sikorami, takimi jak sikora bogatka (Parus major) czy modraszka (Cyanistes caeruleus), głównie ze względu na drobną sylwetkę oraz żerowanie w mieszanych stadach. Najbardziej typowe ubarwienie raniuszka obejmuje białą głowę, pierś i brzuch, kontrastujące z czarnym grzbietem oraz długim, czarnym ogonem, który stanowi ponad 60% całkowitej długości ciała ptaka. Ogon ten nie jest jedynie ozdobą – odgrywa ważną rolę podczas żerowania wśród cienkich gałązek, pomagając w utrzymaniu równowagi, szczególnie podczas akrobatycznego przemieszczania się. W Polsce najczęściej spotykany jest podgatunek nominatywny (Aegithalos caudatus caudatus). W niektórych regionach kraju, zwłaszcza na zachodzie, można jednak zaobserwować raniuszka czarnobrewego (Aegithalos caudatus europaeus). Ten zachodnioeuropejski podgatunek wyróżnia się czarnymi pręgami nad oczami, biegnącymi aż do karku. Poza okresem lęgowym dorosłe raniuszki są niezwykle towarzyskie. Jeśli zauważymy jednego, możemy być niemal pewni, że w pobliżu kręcą się jego pobratymcy. Te „kłębki waty” posiadają delikatne, różowe akcenty na spodzie ciała oraz na barkach, co dodat…

AdobeStock756335889-8c3db10.jpeg
width: 2885
height: 1923

Od karmnika po spacer – tymi trzema sposobami, pomożesz ptakom przetrwać zimę
type: item
date: 2025-12-08T07:01:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ochrona przyrody
subject: ptaki
subject: wyprawy przyrodnicze
subject: zima
description: Zimowe akcje obywatelskie dla ptaków zyskują w Polsce coraz większą popularność. Sprawdź, gdzie i jak możesz pomóc skrzydlatym sąsiadom – niezależnie od tego, ile masz doświadczenia!
encoded: Spis treści: Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Poznaj ptaki zimą – spacery ornitologiczne z OTOP Ptasia Godzinka – międzynarodowe liczenie ptaków w zimie Weekend z ptakami – dołącz do spacerów MTO! Zimowa edukacja przyrodnicza w Polsce zyskuje coraz większą popularność. Coraz częściej pojawiają się inicjatywy związane z ochroną ptaków – od obrączkowania w ramach Akcji Karmnik, po zimowe spacery ornitologiczne. Działania te przyciągają nie tylko młodych ludzi, lecz także wszystkich miłośników ornitologii. Dołącz i odkryj, jakie ptaki możesz spotkać w swojej okolicy właśnie zimą. Akcja Karmnik – zimowe badania ptaków przy karmnikach Akcja Karmnik to ogólnopolski projekt ornitologiczny, którego głównym celem jest naukowe badanie ptaków zimujących w Polsce poprzez ich odławianie i obrączkowanie. W ramach akcji ornitolodzy, wykorzystując specjalistyczne sieci, łapią ptaki przylatujące do karmników. Następnie są one ważone, mierzone i obrączkowane, po czym wypuszczane na wolność. Dzięki temu zbierany jest cenny materiał naukowy pozwalający lepiej poznać biologię migracji, przeżywalność ptaków oraz wpływ warunków atmosferycznych na ich kondycję. Akcja Karmnik to doskonała okazja, by z bliska przyjrzeć się ptakom żyjącym w naszym sąsiedztwie i poszerzyć wiedzę ornitologiczną, np. w zakresie rozpoznawania gatunków czy prawidłowego dokarmiania. Wydarzenie trwa od początku grudnia do marca. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich chętnych. Można zaprosić znajomych, a nawet całą rodzinę – to świetny sposób na wspólne spędzenie czasu, także przy okazji Mikołajek. Odławianie rozpoczyna się zazwyczaj ok. godziny 7:00–7:30 i trwa do ok. 12:00. Organizatorzy podkreślają, że można dołączyć w dowolnym momencie i zostać tak długo, jak się chce. Szczegóły dotyczące poszczególnych odłowów publikowane są na Facebooku (wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę lokalnej organizacji). Przykładowy harmonogram Akcji Karmnik w Szczecinie na sezon 2025/2026 przedstawia się…

obserwowanie-ptakow-zima-GettyImages-2176491729-f44355a.jpg
width: 3943
height: 2630

Jak to robią, że nie marzną? Ptasie sposoby na mróz
type: item
date: 2025-12-06T08:55:28.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: mróz
subject: pióra
subject: ptaki
subject: zima
description: Czy ptaki zamarzają zimą? Absolutnie nie! Mają niezwykłe triki na mróz – od zbiorowego ciepła i bezbolesnych stóp w lodzie po funkcjonowanie w −40°C. Oto ich sekrety przetrwania.
encoded: Spis treści Czy ptaki odczuwają zimno? – mechanizmy przetrwania Pióra – indykator zdrowia i wyjątkowy substrat izolacyjny Dlaczego ptaką nie marzną stopy jak u ludzi? Jak ptaki walczą z zimnem – ciepło w liczbach Zima to trudny czas dla ptaków – niskie temperatury i brak jedzenia grożą ich życiu. Dla małych ptaków noc bez schronienia może oznaczać śmierć. Mimo tego potrafią doskonale sobie radzić. Dzięki wyjątkowej budowie piór oraz specjalnym mechanizmom termoregulacji mogą przeżyć zarówno upały powyżej 40°C, jak i mrozy sięgające −40°C. Potrafią znaleźć schronienie w różnych miejscach, tulą się do siebie i stroszą pióra, żeby zatrzymać ciepło. Oto ptasie tajemnice na zimowe przetrwanie. Czy ptaki odczuwają zimno? – mechanizmy przetrwania Ptaki są zwierzętami stałocieplnymi, co oznacza, że utrzymują stałą temperaturę ciała niezależnie od warunków otoczenia. U większości gatunków wynosi ona ok. 41°C, choć u niektórych może sięgać nawet 44°C. Skóra ptaków pokryta jest piórami, które pełnią wiele istotnych funkcji – jedną z najważniejszych jest termoizolacja, chroniąca organizm przed utratą ciepła. Dzięki złożonym mechanizmom adaptacyjnym – fizjologicznym, morfologicznym i behawioralnym, ptaki zasiedliły niemal wszystkie środowiska na Ziemi. Na przykład gatunki pustynne są zdolne żyć i rozmnażać się w miejscach, gdzie temperatura otoczenia może przewyższać ich własną temperaturę ciała. Z kolei ptaki stref umiarkowanych muszą stawiać czoła bardzo niskim temperaturą zimą, które mogą być nawet o 80°C niższe od ich temperatury ciała. Pióra – indykator zdrowia i wyjątkowy substrat izolacyjny Pióra są jedną z charakterystycznych cech ptaków. Umożliwiają im nie tylko latanie, lecz także zapewniają izolację termiczną, dzięki której chronią organizm przed wychłodzeniem oraz przegrzaniem. Są zbudowane z keratyny – tej samej substancji, co ludzkie włosy i paznokcie. W rzeczywistości pióra wyewoluowały najpierw jako ochrona przed utratą ciepła, zanim zaczęły pełnić funkcję lotu. …

3-172f1c7.jpg
width: 6000
height: 3376

Kto ma większe szanse w zderzeniu ptaka z samolotem? Takie kolizje nie są rzadkością
type: item
date: 2025-11-29T11:54:14.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: bezpieczeństwo
subject: lotnictwo
subject: lotniska
subject: ptaki
subject: samoloty
description: Człowiek od zawsze marzył o lataniu, patrząc na ptaki unoszące się nad ziemią. Dziś samoloty przecinają niebo na całym świecie, a ptaki wciąż dzielą z nimi te same przestworza. To opowieść o inspiracji i zderzeniach, które ukształtowały lotnictwo.
encoded: Spis treści Od ptaków do aeronautyki – narodziny lotnictwa Dlaczego lotniska przyciągają ptaki? Ptaki jako wyzwanie dla lotnictwa Najpoważniejsze zderzenia samolotów z ptakami Nowoczesne systemy zapobiegania kolizjom Od wieków ptaki inspirowały człowieka do latania, stając się wzorem dla pierwszych konstrukcji maszyn lotniczych. Od szkiców Leonarda da Vinci, po loty braci Wright, obserwacja ptasiego lotu dała początek aeronautyce. Dziś ptaki i samoloty wciąż dzielą te same przestworza, a każde ich spotkanie może stanowić zagrożenie. Współczesne lotniska stosują zaawansowane systemy – od radarów po sztuczną inteligencję – aby zminimalizować ryzyko kolizji. To niezwykły wyścig natury i technologii, który trwa nieprzerwanie. Od ptaków do aeronautyki – narodziny lotnictwa Od zarania dziejów człowiek marzył o lataniu, a inspiracją do tego dążenia były przede wszystkim ptaki. 17 grudnia 1903 r., w wietrzny dzień w Karolinie Północnej, bracia Orville i Wilbur Wright przeszli do historii, dokonując pierwszego lotu płatowcem wyposażonym w silnik. Sukces Wrightów nie był dziełem przypadku – wynikał z wnikliwej obserwacji natury. To właśnie ptaki dostarczyły im klucza do opracowania systemu sterowania, który odróżnił ich konstrukcję od wszystkich wcześniejszych prób. Choć bracia Wright są uważani za pionierów lotnictwa początku XX w., ich fascynacja ptasim lotem miała swoich poprzedników setki lat wcześniej. Najbardziej znaną postacią badającą aerodynamikę skrzydeł był Leonardo da Vinci – florencki uczony i malarz. Około 1486 r. naszkicował w swoim notatniku projekt ornitoptera – maszyny o rozpiętości skrzydeł ponad 10 m, skonstruowanej z sosnowych belek pokrytych jedwabiem. Leonardo wskazywał ptaki, nietoperze oraz latawce jako główne źródła inspiracji dla swoich koncepcji. Choć jego urządzenie mogło teoretycznie latać, nie generowało wystarczającej mocy, aby unieść się z ziemi. Kolejny kluczowy krok w rozwoju aeronautyki wykonał Otto Lilienthal – niemiecki pilot i pionier lo…

AdobeStock230294709-7c14a57.jpeg
width: 5000
height: 3333

Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
type: item
date: 2025-11-12T08:57:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: polska
subject: ptaki
description: Orzeł cesarski to prawdziwy włodarz nieba. Jego potężne skrzydła i przenikliwe spojrzenie od wieków budzą podziw ludzi i stanowi symbol władzy w kulturach. Oto fascynująca podróż po świecie największych ptaków drapieżnych.
encoded: Spis treści Orzeł w znaczeniu historycznym Wygląd i cechy rozpoznawcze orła cesarskiego Zasięg występowania i rozmieszczenie Gniazdowanie i wybór siedlisk Dieta orła cesarskiego – co kryje się w menu władcy przestworzy? Podniebna podróż – dokąd orły cesarskie migrują? Orzeł cesarski – majestatyczny drapieżnik o ogromnej rozpiętości skrzydeł, którego zasięg rozciąga się od Europy Środkowej aż po Bajkał. Poluje na zające, sarny, ptaki drapieżne, a nawet sowy, dostosowując dietę do lokalnych warunków. Podczas migracji potrafi pokonywać nawet do 5000 km. Jego populacje są dziś zagrożone wyginięciem, a badania nad biologią, migracjami i dietą pozwalają lepiej zrozumieć potrzeby gatunku i skutecznie planować jego ochronę. Orzeł w znaczeniu historycznym Od czasów starożytnych orzeł uważany był za symbol niebiański, który ze sfery natury przenikał do wielu kultur i religii na całym świecie. Uosabiał zarówno władzę, siłę, potęgę, jak i nieśmiertelność oraz zmartwychwstanie. Grecki filozof Arystoteles widział w nim wyobrażenie świadomości duchowej, a dla Karola Wielkiego – twórcy Świętego Cesarstwa Rzymskiego w VIII wieku – orzeł stał się godłem. Od XIV w. symbolizuje też państwowość Polski. W średniowiecznych bestiariuszach, takich jak „Ashmole Bestiary” lub „Aberdeen Bestiary”, powstałych w Anglii w XIII w., pojawiały się motywy orłów trzymających młode przed słońcem i wyrzucających te, które nie potrafiły patrzeć. Choć w rzeczywistości większość orłów nie wyrzuca zdrowych piskląt z gniazda, przedstawione w manuskryptach sceny niosą bogate znaczenie symboliczne. Motyw ten można interpretować jako symbol siły, czujności i gotowości do stawienia czoła wyzwaniom, który w prosty sposób ukazywał naturalną ideę, że tylko silni i przygotowani przetrwają lub zostaną wybrani. Prof. Jerzy Bralczyk w swoim dziele „Zwierzyniec” wspomina, że dawniej wodzowie brali orła na wojskowe sztandary, a królowie, cesarze i włodarze miast chętnie umieszczali go na wszelkich znakach. To dowód na pr…

AdobeStock532049234-97c0b96.jpeg
width: 5808
height: 3267

Jonathan Slaght ruszył tropem najrzadszej sowy świata. Taki ptak to prawdziwy unikat
type: item
date: 2025-10-29T06:50:39.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ptaki
subject: sowy
description: Ketupa, czyli puchacz japoński, to jedna z najmniej poznanych sów świata. Amerykański biolog Jonathan C. Slaght postanowił wyruszyć do Primorja, by zbadać jej siedliska i stworzyć plan ochrony tego zagrożonego gatunku.
encoded: Spis treści: Dlaczego wybrałem ketupy? Kulisy decyzji badawczej W dół rzeki – w poszukiwaniu ketup Jak wygląda gniazdo ketup Ochrona puchacza japońskiego Jonathan C. Slaght, amerykański biolog i miłośnik przyrody, wyrusza w głąb rosyjskiego Kraju Nadmorskiego, by jako pierwszy dokładnie zbadać ketupy Bubo blakistoni i opracować strategię ich ochrony. Wraz z zespołem lokalnych ekspertów przemierza skutą lodem tajgę, pokonuje rwące rzeki, śpi w opuszczonych chatach i rozkłada sieci wśród śnieżyc – wszystko po to, by odnaleźć i oznakować te niezwykłe ptaki. Poniżej publikujemy fragmenty książki „Sowy z dalekiego wschodu” Jonathana C. Slaighta. Ta niezwykła publikacja ukazała się właśnie w polskim przekładzie na łamach wydawnictwa PWN. Dlaczego wybrałem ketupy? Kulisy decyzji badawczej W roku 2005 ukończyłem studia na Uniwersytecie Minnesoty. Tematem mojej pracy magisterskiej był wpływ eksploatacji lasów Primorja na ptaki śpiewające. Szukając intensywnie tematyki doktoratu, bardzo chciałem związać ją z tym samym regionem. Interesowały mnie najszersze ujęcia problematyki ochrony przyrody, szybko jednak zawęziłem je do żurawi białogłowych Grus monacha i ketup – sów rybożernych. Były to najmniej zbadane i najbardziej charyzmatyczne ptaki tego regionu. Bardziej przyciągały mnie ketupy, lecz wobec braku informacji o nich, obawiałem się, że są zbyt rzadkie do badań naukowych. Rozmyślając o tym, wędrowałem pieszo przez kilka dni w rejonie bagien modrzewiowych. Z początku krajobraz ten wydawał mi się uroczy, lecz po pewnym czasie, gdy nie było się gdzie schować, rozbolała mnie głowa od agresywnego zapachu bagna, a kiedy pojawiły się całe chmary tnących niemiłosiernie owadów, miałem go już dość. I wtedy doznałem olśnienia: to jest przecież siedlisko żurawia białogłowego. Ketupy są wprawdzie rzadkie, więc inwestowanie energii i czasu w ich badania może być ryzykowne, ale przynajmniej nie będę musiał przez następnych pięć lat włóczyć się po bagnach modrzewiowych. W tym momencie po…

Jonathan-C.-Slaght-z-puchaczem-japonskim-zr.-Facebook-7ce47fb.jpg
width: 1944
height: 1296

Gdzie i jak polskie ptaki śpią jesienią? Zaskakujące strategie przetrwania nocy
type: item
date: 2025-10-22T08:00:57.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: polska
subject: ptaki
description: Kiedy my zasypiamy, ptaki prowadzą własne, nocne życie. Jedne wyruszają w drogę, inne pozostają blisko domu, czekając na świt. Każdy musi odpoczywać i mają swoje sposoby. Jak to robią i czy potrafią „drzemać” na skrzydłach? Oto, jak tyka jesienny zegar ptaków.
encoded: Spis treści: Nocne życie wróbla – gdzie śpi nasz miejski sąsiad? Czy bociany śpią podczas jesiennej migracji? Kierunek Afryka – jak jerzyki odpoczywają w locie? Jesień w przyrodzie to czas przygotowań do zimy – zwierzęta gromadzą zapasy, drzewa tracą liście, a ptaki odlatują. Każdy organizm potrzebuje odpoczynku, również ptaki. Wróble skrywają się w krzewach, bociany nocują na drzewach lub budynkach, a jerzyki potrafią odpoczywać w locie podczas migracji. Każdy ma unikalny sposób na nocny spoczynek i regenerację. Oto tajemnice nocnego odpoczynku ptaków. Nocne życie wróbla – gdzie śpi nasz miejski sąsiad? Wróbel domowy (Passer domesticus) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych ptaków na świecie. W bliskim sąsiedztwie człowieka odniósł spektakularny sukces – stał się symbolem miejskiej przyrody i jednocześnie jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków globu. W historii awifauny zapisał się zarówno jako niezwykły podróżnik, kolonizujący kontynenty niemal wszędzie, gdzie pojawił się człowiek, jak i jako „szkodnik”, którego prześladowano – choćby w Chinach w XX w., co przyniosło tragiczne skutki również dla ludzkiej populacji. Z relacji dawnych ornitologów, że jeszcze w latach 60. XX w. wróble były niemal wszechobecne, szczególnie w miastach. Ich populacja dynamicznie rosła mimo licznych drapieżników, a miejsc do gniazdowania nie brakowało. Stare, nieremontowane kamienice, z licznymi szczelina i otworami, stanowiły doskonałe lokum. Minęły dziesięciolecia i krajobraz miejski zmienił się nie do poznania. Budynki zyskały nowe elewacje, szczeliny zniknęły, a miejską zieleń ograniczono do minimum, a wraz z tym nastał czas szkła i betonu. Wróble zaczęły znikać z centrów miast. Gdzie więc spędzają noce te, które wciąż pozostają naszymi sąsiadami? Wróble to ptaki stadne i najbardziej aktywne w ciągu dnia. Gdy zapada zmrok, szukają schronienia w gęstych krzewach, żywopłotach lub na drzewach, gdzie chronią się przed wiatrem i drapieżnikami. Nocą nie żerują, a jedynie odpoczy…

shutterstock2227591115-fd21e62.jpg
width: 3724
height: 2724

Skrzydlaci rekordziści z Polski. Top 3 najdalej migrujących ptaków
type: item
date: 2025-10-19T08:45:20.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: migracje
subject: ptaki
description: Te ptaki z Polski każdego roku pokonują tysiące kilometrów, docierając aż do RPA. Dzięki badaniom naukowcy poznali dokładne trasy kilku rekordzistów. Warto przyjrzeć się ich niezwykłym wędrówkom!
encoded: Spis treści: Początki badania ptasich migracji Jaskółka dymówka – podniebny akrobata Bocian biały – lot przez dwa kontynenty Rybitwa rzeczna – skrzydła na tysiące kilometrów Coroczne zjawisko migracji ptaków do dziś intryguje ludzi i przyprawia o zawrót głowy. Wyobraź sobie ptaka, który znika z twojego podwórka i pojawia się później na innym kontynencie. Skąd wie, dokąd lecieć, bez mapy? Pokonuje setki, a nawet tysiące kilometrów, przemierzając morza, pustynie i góry. Ktoś kiedyś postanowił to sprawdzić, oznaczając ptaki drobnymi znakami. Oto historia trzech skrzydlatych rekordzistów z Polski! Początki badania ptasich migracji Wędrówki ptaków od wieków fascynowały ludzi. Raptowne znikanie i pojawianie się gatunków o określonej porze roku pobudzało wyobraźnię i skłaniało refleksji. W dawnych słowiańskich wierzeniach sądzono na przykład, że bociany odlatują daleko na południe, za morze, gdzie przemieniają się w ludzi. Istnieją też wzmianki o bocianie z Polski, który w czasie migracji został wypuszczony z informacją o kraju, a po kilku miesiącach powrócił z tabliczką i pozdrowieniami z Indii. Początki naukowego badania wędrówek ptaków sięgają końca XIX wieku. Duński nauczyciel przyrody Hans Christian Cornelius Mortensen jako pierwszy zastosował metodę znakowania ptaków. Najpierw zaobrączkował dwa szpaki obrączkami z blaszki cynkowej, a dziewięć lat później założył aż 165 aluminiowych obrączek. Rok 1899 uznaje się za narodziny nowoczesnego obrączkowania ptaków. Mortensen zdobywał informacje o swoich ptakach dzięki ludziom. Na obrączkach umieszczał adres i numer. Gdy ktoś znalazł takiego ptaka, mógł wysłać list lub zgłosić znalezisko w lokalnej gazecie. Wszystkie odpowiedzi skrupulatnie zapisywał w swoich notatkach. W ten sposób po raz pierwszy udało się naukowo śledzić ptasie migracje – co zrewolucjonizowało ornitologię na całym świecie. Z biegiem czasu tradycyjne obrączkowanie zostało uzupełnione telemetrią satelitarną i nadajnikami GPS, pozwalające dziś śledzić trasy …

Bocian-bialy-na-gniezdzie--symbol-polskiej-wsi-d1e2141.jpg
width: 3556
height: 2000

W stronę południa – o jesiennych wędrówkach ptaków i sekretach obserwacji
type: item
date: 2025-10-12T10:16:02.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: migracje
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: Jesienna migracja ptaków to coroczny fenomen natury. Niebo staje się autostradą, po której wędrują tysiące skrzydeł w poszukiwaniu ciepła i pożywienia. Dowiedz się, które gatunki możesz spotkać w Polsce tej jesieni.
encoded: Spis treści: Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Ptaki, które możesz spotkać w Polsce jesienią Każdej jesieni tysiące ptaków wyruszają w podróż, której celem jest przetrwanie zimy. Nad naszymi głowami rozgrywa się niezwykły spektakl natury – pełen dźwięków i ruchu. To również doskonała okazja, by rozpocząć przygodę z obserwowaniem ptaków i odkrywać ich tajemnice. Pośród nich można dostrzec dobrze znane gatunki, ale i prawdziwe rzadkości. Spójrz w niebo – właśnie tam rozgrywa się jedna z najpiękniejszych opowieści przyrody. Jesienna migracja ptaków – skąd, dokąd i dlaczego? Jesienna migracja ptaków to coroczne zjawisko, podczas którego wiele gatunków przemieszcza się z obszarów lęgowych na zimowiska. Głównym powodem odlotów jest coraz trudniejszy dostęp do pokarmu, wynikający ze skracającego się dnia i zmian pogodowych. Wraz z nadejściem chłodów rytm życia roślin i owadów zwalnia, a przyroda przygotowuje się do zimy. W Polsce migracja rozpoczyna się zazwyczaj w lipcu i trwa do listopada. W zależności od gatunku, ptaki pokonują różne dystanse – jedne lecą w dzień, inne nocą, a niektóre, jak gęsi, o każdej porze. Do krótkodystansowych migrantów należą m.in. sikory, do średniodystansowych – gawrony, a do długodystansowych – jaskółki i jerzyki. Migracja to jednak nie tylko ogromny wysiłek, ale i ryzyko. Wiele ptaków ginie w wyniku drapieżnictwa, kolizji ze szklanymi fasadami budynków, liniami energetycznymi czy turbinami wiatrowymi. Inne padają ofiarą kłusownictwa lub giną w zderzeniach z pojazdami. Kompendium obserwatora ptaków – jak zacząć? Na początek warto nauczyć się dostrzegać ptaki wokół siebie, a dopiero później próbować je rozpoznawać. Najcenniejsze doświadczenie zdobywa się w terenie. Do obserwowania, dokumentacji i identyfikacji przydadzą się podstawowe narzędzia – lornetka, aparat fotograficzny i atlas ptaków. Najlepiej zacząć przygodę w pobliskim parku, skwerze lub lesie. Warto też wsłuchiwać się w p…

Migrujace-stado-gesi-krotkodziobych-z-pojedynczym-osobnikiem-gesi-bialoczelnej-61d4a52.jpg
width: 5343
height: 3005

Mała sowa, wielkie odkrycie – pierwszy lęg syczka zwyczajnego od ponad 100 lat
type: item
date: 2025-09-22T08:02:15.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
subject: sowa
subject: sowy
description: 19 lipca 2025 roku w Polsce wydarzyło się coś wyjątkowego – po ponad 100 latach odnotowano pierwszy lęg syczka zwyczajnego (Otus scops). Ten niewielki, ale niezwykle sprytny ptak stał się 11 gatunkiem sowy lęgowej w naszym kraju. Odkrycie to nie tylko sensacja ornitologiczna, lecz także dowód, że przyroda wciąż potrafi nas zaskakiwać.
encoded: Spis treści: Syczek – 11 gatunek sowy lęgowej w Polsce Odkrycie pierwszego lęgu syczka w Polsce Zagrożenia i ochrona syczka Inne lęgowe gatunki sów w Polsce Odkrycie pierwszego lęgu syczka zwyczajnego w Polsce to przełom w polskiej ornitologii. Ptaki te są niezwykle rzadkie i wcześniej notowano je głównie jako pojedyncze zalatujące osobniki. W 2025 roku ornitolodzy zaobserwowali parę syczków na Śląsku, które wychowywały pisklęta w dziupli olszy czarnej. To pierwszy taki przypadek od ponad wieku. Choć ich populacja globalnie spada z powodu utraty siedlisk, odkrycie to pokazuje, że odpowiednia ochrona środowiska może dawać nadzieję na odbudowę gatunku i zachowanie jego obecności w Polsce. Syczek – 11 gatunek sowy lęgowej w Polsce 19 lipca 2025 roku ornitolodzy ze Stowarzyszenia Ochrony Sów udokumentowali pierwsze gniazdowanie syczka zwyczajnego (Otus scops) w naszym kraju. To już 11 gatunek sowy lęgowej stwierdzony w Polsce i pierwszy od ponad 100 lat. Do tej pory notowano jedynie 10 gatunków regularnie gniazdujących w kraju. Syczek to niezwykle rzadki ptak, którego zasięg obejmuje południowo-wschodnią Europę, ale też Azję. Najliczniejsze populacje występują na Białorusi, Słowacji oraz w Ukrainie (Ornis Polonica 2015). W Polsce jest to gatunek wyjątkowo zalatujący. Najstarsze informacje o jego obecności pochodzą z 1848 r. (okolice Warszawy) i 1893 r. (Puszcza Romińska). Choć dawne opisy nie potwierdzają lęgów, przypuszczano, że ptaki mogły się tu rozmnażać. Tegoroczna dokumentacja stanowi pierwszy pewny dowód gniazdowania syczka w Polsce od ponad wieku. W XX w. obserwacje tego gatunku były niezwykle rzadkie. Odkrycie pierwszego lęgu syczka w Polsce Rok 2025 przyniósł niezwykłą sensację ornitologiczną. Ornitolodzy Tomek Sczansny i Sławek Rubacha na Śląsku, w powiecie wodzisławskim, odkryli pierwsze gniazdo syczka zwyczajnego. Wszystko zaczęło się 25 maja, gdy jeden z badaczy usłyszał w terenie głos samca – charakterystyczne nawoływanie terytorialne. Kilka tygodni późni…

OtusscopsSYCZEK-4680018.jpg
width: 4452
height: 3348

Gadożer na Lubelszczyźnie – tajemniczy łowca węży w akcji!
type: item
date: 2025-09-14T07:14:13.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: Lubelskie
subject: polska
subject: ptaki
description: Na Lubelszczyźnie pojawił się gadożer – ptak tak rzadki, że w Polsce widuje się go tylko w wybranych miejscach. Ten mistrz polowania na węże kryje się w tajemniczych lasach, torfowiskach i otwartych polanach. To jeden z 9 gatunków orłów w Europie i jeden z 4 w Polsce – odkryj jego sekrety!
encoded: Spis treści: Rzadkie stwierdzenie gadożera na Lubelszczyźnie Węże na celowniku – kim jest gadożer? Endemit polskich lasów – naturalne środowisko gadożera Rzadkie gatunki ptaków drapieżnych na Lubelszczyźnie Lubelszczyzna – ostoja pierzastych mieszkańców Gadożer to niezwykle rzadki drapieżnik w Polsce, wyspecjalizowany w polowaniu na węże. W 2025 roku odnotowano go ponad 100 razy, a najczęstsze obserwacje pochodzą z Lubelszczyzny. Przypomina dużą mewę, ale wyróżnia się masywnymi skrzydłami i charakterystycznym ubarwieniem. To krytycznie zagrożony ptak w naszym kraju, a jego obecność na Lubelszczyźnie podkreśla znaczenie regionu jako ostoi dla najbardziej tajemniczych i zagrożonych ptaków szponiastych. Rzadkie stwierdzenie gadożera na Lubelszczyźnie 7 września 2025 roku w gminie Łaszczów (woj. lubelskie) zaobserwowano gadożera (Circaetus gallicus) – jednego z najrzadszych ptaków szponiastych w Polsce. Gatunek ten należy do dziewięciu orłów występujących w Europie, z czego w naszym kraju stwierdzono tylko cztery. Jak podaje Ornitho.pl, w tym roku odnotowano gadożera w Polsce ponad 100 razy, głównie na obszarze wyżyn polskich i nizin środkowopolskich. Do niedawna pojedyncze lęgi tego ptaka potwierdzano w Puszczy Białowieskiej, Augustowskiej i Solskiej, a także na Podlasiu i prawdopodobnie w Bieszczadach. Węże na celowniku – kim jest gadożer? Gadożer, znany również jako krótkoszpon, to imponujący ptak drapieżny wyspecjalizowany w polowaniu na węże. Najczęściej jego ofiarą padają zaskrońce – niejadowite i najpospolitsze gady w Polsce. Krótkoszpon nie gardzi jednak także płazami, ptakami czy drobnymi ssakami. Wielkością przypomina dużą mewę, którą często widujemy w miastach, lecz wyróżnia się znacznie większymi skrzydłami. Grzbiet i lotki ma ubarwione brązowo, natomiast biały brzuch zdobią brunatne plamki układające się w poprzeczne pręgi. Samiec i samica wyglądają podobnie, a różnica płciowa sprowadza się głównie do rozmiaru – samice są większe. Jak pisał w swoim wierszu …

gadozer-e22625b.jpg
width: 1000
height: 667

Małpożer – największy i najrzadszy orzeł świata
type: item
date: 2025-09-13T07:57:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: azja
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: filipiny
subject: orzeł
subject: ptaki
description: Orzeł filipiński, zwany małpożerem, to jeden z największych, najrzadszych i najsilniejszych ptaków drapieżnych na świecie. Żyje wyłącznie w pierwotnych lasach Filipin. Jest symbolem majestatu oraz potęgi – lokalna nazwa to haribon, czyli „ptak-król”. Poluje na makaki, kobry, młode jelenie, a nawet dzioborożce. Oto prawdziwy unikat lasów tropikalnych.
encoded: Spis treści: Małpożer – endemit lasów filipińskich Niewidzialny myśliwy – dieta i techniki łowieckie Habitat lęgowy i zachowania rozrodcze Długość życia i czynniki śmiertelności Gatunek na granicy wymarcia – zagrożenia i ochrona Orzeł filipiński jest jednym z najwolniej rozmnażających się ptaków drapieżnych świata. Tworzy dożywotnie pary, a samica składa zwykle jedno jajo co dwa lata. Nie żywi się padliną – poluje wyłącznie na żywą zdobycz. Atakuje w błyskawiczny sposób, nawet dzioborożce i sowy nie mają przed nim szans. Jego gniazda to olbrzymie platformy w koronach drzew, które mogą służyć przez wiele sezonów. Młode pozostają z rodzicami niemal dwa lata, ucząc się przetrwania w lesie. Pomimo braku naturalnych wrogów, populacja orła spada z powodu działalności człowieka – każdy egzemplarz tego majestatycznego „ptaka-króla” jest na wagę złota. Małpożer – endemit lasów filipińskich Orzeł filipiński (Pithecophaga jefferyi), dawniej nazywany małpożerem, należy do największych i najrzadszych ptaków drapieżnych na świecie. Występuje wyłącznie na Filipinach i jest gatunkiem endemicznym – populacja szacowana na około 392 pary lęgowe. Lokalnie nazywany „haribon”, czyli „ptak-król”, został po raz pierwszy opisany przez angielskiego badacza Johna Whiteheada w 1896 roku. Historycznie uznawano, że żywi się wyłącznie małpami, co wpłynęło na jego nazwę naukową pochodzącą od greckich słów pithecus („małpa) i phagus („pożeracz”). Późniejsze badania wykazały, że jego dieta jest znacznie bardziej zróżnicowana – obejmuje węże, warany i duże ptaki. W 1978 roku, aby odróżnić go od innych „orłów małpożernych” z Afryki i Ameryki Południowej, prezydent Filipin Ferdinand Marcos nadał mu oficjalną nazwę „orzeł filipiński”. Niewidzialny myśliwy – dieta i techniki łowieckie Orzeł filipiński to mistrz zasadzki, doskonale przystosowany do polowań w gęstych lasach deszczowych. Polega na niezwykle ostrym wzroku, szybkości lotu i potężnych szponach, którymi błyskawicznie chwyta ofiarę. Zazwyczaj go…

malpozer-a5c0bea.jpg
width: 1000
height: 667

Purpurowa dama odwiedza polskie Podkarpacie. To rzadki mieszkaniec wodnych ostoi
type: item
date: 2025-08-30T13:14:42.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
description: Czapla purpurowa to niezwykły i rzadki gość Polski – ptak o krytycznie wymarłym statusie w naszym kraju. Podczas polowania używa dziobu niczym harpuna, chwytając ryby, płazy i drobne zwierzęta. Choć ostatni lęg w Polsce odnotowano w 2009 roku, nadal można ją spotkać okazjonalnie nad wodami Podkarpacia.
encoded: Spis treści: Rzadkie stwierdzenie czapli purpurowej na Podkarpaciu Występowanie czapli purpurowej Liczebność i migracje Pokarm, zagrożenia i ochrona czapli purpurowej Inni pierzaści mieszkańcy Podkarpacia Trzebownisko – oaza ptaków w sercu Podkarpacia Czapla purpurowa to jeden z najrzadszych ptaków w Polsce, który zachwyca smukłą sylwetką i purpurowym upierzeniem. Choć ostatni lęg udokumentowano w naszym kraju w 2009 roku, ptak wciąż pojawia się w niektórych regionach. W Europie i na wschodzie jest gatunkiem migrującym – jesienią odlatuje do Afryki, pokonując tysiące kilometrów. Ten niezwykły łowca wykorzystuje cienki dziób niczym harpun, polując na ryby, płazy i drobne ssaki. Jego obecność jest symbolem różnorodności przyrody i konieczności ochrony wodnych biotopów. Rzadkie stwierdzenie czapli purpurowej na Podkarpaciu 18 sierpnia we wsi Trzebownisko, niedaleko Rzeszowa, zaobserwowano czaplę purpurową (Ardea purpurea) – jeden z rzadszych gatunków ptaków wodnobłotnych w Polsce. Według danych Ornitho.pl w 2025 roku czapla purpurowa była stwierdzana 179 razy w naszym kraju, a w ciągu ostatnich dziesięciu lat odnotowano aż ponad tysiąc takich obserwacji. Najczęściej spotykano ją na obszarach podmokłych, m.in. w pobliżu stawów rybackich, rzek, jezior i innych zbiorników wodnych. Najwięcej obserwacji pochodzi z południa Polski, szczególnie z Podkarpacia, Małopolski i Lubelszczyzny. Występowanie czapli purpurowej Zasięg występowania czapli purpurowej obejmuje Europę Środkową, ciągnąc się na wschód – od Dunaju aż po południową Ukrainę i Rosję. Gatunek ten gniazduje także w tropikalnej Afryce, Azji, Indiach i na Madagaskarze. W Polsce ma status (RE) – regionalnie wymarły. Należy więc do najrzadszych ptaków lęgowych naszego kraju. Pierwszy lęg odnotowano w 1968 r. na stawach we wsi Spytkowice (Małopolska). Kolejne lęgi potwierdzono w latach 1994, 1996 i 2004 nad Jeziorem Goczałkowickim(Śląsk), a ostatni – w 2009 r. na stawach Przeręb. Liczebność i migracje Na przełomie XX i …

Czapla-purpurowa-7970792.jpg
width: 1000
height: 563

Ten ptak potrafi śpiewać nawet 2000 razy dziennie. Kiedyś wierzono, że leczy serce
type: item
date: 2025-08-23T07:14:12.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
description: Zięba zwyczajna to polska „papuga” naszych ogrodów. Ten drobny ptak od wieków wspierał ludzi – od kopalń po terapeutyczne melodie. Potrafi wędrować setki kilometrów, zaskakuje różnorodną dietą i bywa zwiastunem pogody. Warto go poznać!
encoded: Spis treści: Jak wygląda zięba zwyczajna? Gdzie występuje zięba zwyczajna? Co zjada nasza zięba – repertuar kulinarny Gniazdo i rodzicielstwo u zięb Zięba w kulturze – pstre pióro i symbol dawnych wierzeń Ptak z osiedla czy migrant długodystansowy? Zagrożenia i ochrona zięby zwyczajnej Zięba zwyczajna to nie tylko ozdoba naszych parków i ogrodów – to ptak o niezwykłych zdolnościach. Mimo niewielkich rozmiarów potrafi pokonywać setki kilometrów, a jej menu obejmuje wszystko – od owadów po nasiona. Od wieków towarzyszyła ludziom – w kopalniach ostrzegała przed trującymi gazami, a jej śpiew działał kojąco i wspierał w terapii. To wyjątkowy element naszej przyrody. Jak wygląda zięba zwyczajna? Zięba zwyczajna (Fringilla coelebs) to drobny ptak wielkości wróbla. Samiec ma rdzawoczerwoną pierś i policzki oraz srebrzystoniebieskie ciemię głowy. Na skrzydłach widać wyraźne białe „lusterka”, które ułatwiają rozpoznanie gatunku. Samica i młode są bardziej stonowane, szarawo-oliwkowe, z białymi paskami na skrzydłach. Młode ptaki wyglądają podobnie jak dorosłe samice. Choć sylwetka i ubarwienie samicy zięby mogą przypominać samicę wróbla domowego, białe elementy na skrzydłach pozwalają je łatwo odróżnić. Gdzie występuje zięba zwyczajna? Zięba zwyczajna należy do najliczniejszych ptaków w Polsce – zarówno w latach 70. XX w, jak i dziś. Występuje na całym kontynencie europejskim, a także w Afryce i w Nowej Zelandii, dokąd została zawleczona przez człowieka w XIX w. W naszym kraju populacja lęgowa szacowana jest na ok. 8 mln par, a w całej Europie na ok. 185–269 mln par. Ziębę można spotkać w lasach, sadach, parkach, ogrodach, na cmentarzach, w alejach przydrożnych, a nawet w górach. Ptaki często przysiadają na ziemi – na trawnikach, ścieżkach, klombach czy drogach, w poszukiwaniu nasion i owadów. Co zjada nasza zięba – repertuar kulinarny Dieta zięby jest zróżnicowana w zależności od pory roku. Wiosną i latem dominują owady oraz inne drobne bezkręgowce. Jesienią i zimą nasionami …

ZIEBA-55b1b8f.jpg
width: 1000
height: 667

Pierwsza udomowiona kaczka potrafi zaskoczyć – jedno oko czujne, reszta… śpi!
type: item
date: 2025-08-15T08:46:46.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
description: Krzyżówka to jedna z pierwszych kaczek udomowionych przez człowieka – przodkini naszych kaczek domowych. Dziś spotykana jest niemal na całym globie. Potrafi „uśpić” połowę mózgu, podczas gdy druga połowa czuwa. Ten niepozorny ptak skrywa wiele zaskakujących tajemnic. Sprawdź, co jeszcze potrafi!
encoded: Spis treści: Kaczka krzyżówka – jaki to ptak? Gdzie występuje krzyżówka? Co je krzyżówka? Czy krzyżówki migrują? Jak krzyżówka śpi? Lusterka i blaszki – czym są? Zagrożenia i ochrona krzyżówki Krzyżówka zwyczajna to nie tylko kolorowy ptak, ale i gatunek o niezwykłych zmysłach. Żyje blisko ludzi – w miastach, parkach i nad wodą. To jedna z pierwszych kaczek udomowionych przez człowieka. Potrafi zjeść mysz, żabę, a nawet innego ptaka. Dzięki snu półkulowemu śpi i czuwa jednocześnie. Jej wyjątkowa plastyczność ekologiczna pozwala doskonale odnaleźć się w świecie ludzi. Choć wygląda niepozornie – ma w zanadrzu więcej, niż nam się wydaje. Kaczka krzyżówka – jaki to ptak? Krzyżówka zwyczajna to gatunek wodno-błotny. Samiec i samica mają wyraźny dymorfizm płciowy, co pozwala je rozróżnić. Już wczesną zimą samiec wygląda kolorowo – ma zieloną, lśniącą głowę i czekoladową pierś, samica zaś – maskujący beż z ciemnymi plamkami, przypominający korę drzewa. Na wiosnę, po złożeniu jaj przez samice, kaczor opuszcza partnerkę, rozpoczyna okres pierzenia (wymiany piór) lub szuka innej partnerki. Po tym czasie, zwykle latem, samce upodabniają się wyglądem do samic. Wtedy można je odróżnić m.in. po jasnożółtym dziobie – samica ma ciemnopomarańczowy. Gdzie występuje krzyżówka? Krzyżówka to najliczniejszy i najszerzej rozpowszechniony gatunek kaczki na świecie. Należy do ponad 140 gatunków dzikich kaczek i jest uznawana za jednego z pierwszych udomowionych ptaków. Dziś występuje na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy, zamieszkując obszar ok. 127 milionów km². Za jej ojczyznę uważa się Azję Południowo-Wschodnią – ewolucyjne centrum pochodzenia. Do innych regionów świata, takich jak np. Afryka, Ameryka Południowa czy Australia, krzyżówka została zawleczona przez człowieka. Dlaczego krzyżówka wybrała miasta? Dzięki synantropizacji i dużej plastyczności ekologicznej, krzyżówki zaczęły zasiedlać miasta już na początku XX w., m.in. w Wielkiej Brytanii. W Polsce pierwsze przypadki…

Samiec-krzyzowki-podczas-odpoczynku-sen-polkulowy-47b5efd.jpg
width: 2000
height: 1125

Tam, gdzie ptaki piszą historię. Ptasia opowieść z Krynicy Morskiej
type: item
date: 2025-08-02T07:14:28.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
description: Krynica Morska to nie tylko turystyka, plaże i ludzie. To miejsce, w którym ptaki piszą historię – w powietrzu, śpiewie i ciszy poranka. Ich skrzydła opowiadają więcej, niż potrafi ludzki język. Oto ptasia opowieść znad morza.
encoded: Spis treści: Cisza, lornetka i skrzydła – niezapomniane obserwacje ze Stowarzyszeniem Drapolicz Autostrada ptaków wędrownych – niech ptaki prowadzą Dlaczego ptaki wybierają ten krajobraz? Ptaki łączą ludzi – wyjątkowe wydarzenie na Pomorzu Z ekipą Drapolicz wyruszam na Górę Pirata – najwyższy punkt do obserwacji ptaków na Mierzei Wiślanej. Wchodzę na jej szczyt, podziwiam roztaczający się krajobraz. Przede mną wąski pas drzew, spoglądam w prawo – widzę Zalew Wiślany, po lewej stronie zaś lśniącą Zatokę Gdańską. – To prawdziwa powietrzna autostrada dla ptaków wędrownych – mówi Gerard Bela, przewodnik i prezes Stowarzyszenia Drapolicz. Cisza, lornetka i skrzydła – niezapomniane obserwacje ze Stowarzyszeniem Drapolicz Idąc wzdłuż trzcinowego brzegu w Krynicy Morskiej, słyszę romantyczny śpiew. To rokitniczka – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego, często spotykanego na tym terenie. Szuwary trzcinowe to nie tylko bariera przeciwpowodziowa, ale też ważne siedlisko wielu chronionych gatunków zwierząt, w tym ptaków. Następnego poranka budzi mnie świergot jaskółek i wróbli. Jem śniadanie, szykuję sprzęt i ruszam w teren. Na miejscu, po wyjściu z samochodu, czuję piasek pod stopami, a na ścianach opuszczonych budynków widzę malowidła. – To pisklę sieweczki i głuptak, a jeszcze dalej lecące ostrygojady – wyjaśnia przewodnik. Znajdujemy się przy nowym punkcie obserwacyjnym ptaków. Tu prowadzi się monitoring ptaków migrujących nad Mierzeją Wiślaną. To jedyny taki obiekt w Polsce. Po chwili dołączam do wspólnej obserwacji. Jeden z kluczowych ornitologów Drapolicza – Łukasz Janocha – opowiada, że chwilę wcześniej dostrzegł mewę czarnogłową, rzadkiego gościa w tej części Polski. Stoję przy lunecie, dopytuję o cechy charakterystyczne tego ptaka. Tymczasem spoglądam w stronę morza. Po chwili, w polu widzenia pojawia się mewa siodłata, potem rybitwa czubata, rzeczna i białoczelna. To moment pełen skupienia, cierpliwości i zachwytu. Autostrada ptaków wędrownych – niech ptaki prowadzą…

Sieweczka-z-prawej-i-w-tle-gluptak-na-budynku-23e1d27.png
width: 2000
height: 1125