Gdyby ktoś miał wątpliwości co warto zobaczyć w Olsztynku prezentujemy krótką listę z długimi opisami ;)

Co

warto zwiedzić w Olsztynku?

Zamek

 

Zamek

krzyżacki, murowany z kamieni i cegieł, został zbudowany w połowie

XIV wieku na niewielkim wzgórzu w miejscu dawnego pruskiego grodu.

Obiekt pełnił ważne funkcje administracyjne i militarne.

Wielokrotnie niszczony i odbudowywany zachował niewiele z dawnego

średniowiecznego wyglądu. Przeprowadzone w 2006 roku badania

archeologiczne wykazały, że dawniej była to potężna budowla

wzniesiona na planie kwadratu na wysokość trzech czy nawet czterech

kondygnacji. Z dawnej zabudowy pozostało główne skrzydło północne

oraz dobudowane na starych fundamentach skrzydło wschodnie. W

ostatnich latach przeprowadzono szereg prac, dzięki którym

olsztynecki zamek przeszedł gruntowną rewaloryzację. Najpierw

odrestaurowano piwnice, odkrywając ich gotyckie piękno. Później

dokonano adaptacji strychów na pracownie informatyczne i

przeprowadzono renowację dachu, wszystkich ścian zewnętrznych oraz

stolarki okiennej i drzwiowej. Po przeprowadzeniu prac

archeologicznych zagospodarowano dziedziniec zamkowy. Zamek

nieprzerwanie od 160 lat jest siedzibą szkół średnich.

 

 

 

 

 

 

 

Kościół

farny

 

 

Zbudowany

w pierwszej połowie XIV wieku w stylu gotyckim, na planie prostokąta

o wymiarach 31m x 11m. Fundamenty wykonano z polnego kamienia, mury z

kamienia polnego w dolnych partiach, wyżej z cegły ceramicznej.

Grubość muru wahała się od 1,1 m do 2,3 m. Świątynia była

skromna, jednonawowa, kryta dachówką, od strony zachodniej,

przylegała wysoka wieża ze spiczastym dachem. Kościół, włączony

w system murów miejskich, pełnił także funkcje obronne. Budowla

była wielokrotnie niszczona przez pożary (1685, 1804, 1914, 1945) i

odbudowywana. Ostatni raz dokonano odbudowy od fundamentów w latach

1974-1977. Początkowo był to kościół katolicki, później w

latach 1525-1945 ewangelicki, a po rekonstrukcji w 1977roku pełni

funkcję salonu wystawowego.

 

 

 

 

 

 

Mury

miejskie

 

 

Zbudowane

w pierwszej połowie XV wieku. Długość murów i kilkunastu baszt

wynosiła ok. 1000 m, a wysokość od 6 do 9 m. Do budowy obwarowań

miejskich zużyto ok. 18 tys. mł kamieni polnych. Górne partie

murów zbudowano z cegieł, których w późniejszych czasach użyto

do odbudowy domów zniszczonych w kolejnych pożarach. Mury

obejmowały swym zasięgiem prostokąt o niezbyt regularnych bokach o

długości ok. 260 m i szerokości ok. 170 m. Najlepiej zachowały

się mury w ciągu północno-zachodnim. Oprócz murów i baszt

fortyfikacje miejskie Olsztynka posiadały dwie bramy: Nidzicką

(Polską) oraz Wysoką (Niemiecką). Brama Wysoka posiadała wieżę

wysokości około 20 m. Obydwie bramy zostały rozebrane po wielkim

pożarze w 1804 roku. Po Bramie Wysokiej pozostał fragment w postaci

niewielkiego domu przy murach zamkowych. Mury miejskie w Olsztynku

należą do najlepiej zachowanych tego typu obiektów na terenie

całego województwa warmińsko – mazurskiego.

 

 

 

 

 

 

Dom

Mrongowiusza

 

 

Ten

niewielki jednopiętrowy dom, należący pierwotnie do parafii

ewangelickiej, istnieje od drugiej połowy XVI wieku. Został

przekształcony z łupinowej baszty murów obronnych, do których

dobudowano tylną ścianę i całość przykryto dachem. Znalazła tu

pomieszczenie miejska szkoła prowadzona pod nadzorem ewangelickiego

pastora. W 1684 roku całe centrum Olsztynka spłonęło, ale dom

przy murach ocalał. Tutaj, 19 lipca 1764 roku, jako drugie dziecko

Mrongowiuszów, przyszedł na świat Krzysztof Celestyn.

W 1894 roku domek przy murach został wydzierżawiony od parafii

ewangelickiej przez władze miejskie. Powstały w nim szpital i

przytułek dla starców. Po drugiej wojnie światowej przez wiele lat

mieszkali tu różni ludzie, stopniowo doprowadzając budynek do

dewastacji. Dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku przesiedlono

lokatorów, przeprowadzono generalny remont i przeznaczono dom na

cele muzealne. Na parterze urządzono muzeum poświęcone

Mrongowiuszowi.

 

 

 

 

 

 

Tannenberg

Denkmal

 

 

Podczas

I wojny światowej, w sierpniu 1914 roku, w okolicach Olsztynka

rozegrała się słynna bitwa, w której wojska niemieckie dowodzone

przez generała Paula von Hindenburga całkowicie zniszczyły

rosyjską armię „Narew” generała Samsonowa. Niemcy, nawiązując

do przegranej bitwy pod Grunwaldem w 1410 roku, zmagania z 1914 roku

nazwali drugą bitwą pod Tannenbergiem. Na pamiątkę swego

zwycięstwa wznieśli w latach 1925-1927 monumentalną budowlę z

ośmioma, ponad dwudziestometrowymi wieżami, a w jej środku

pochowali dwudziestu nieznanych żołnierzy poległych w bitwie. Po

śmierci Hindenburga, w jednej z wież zbudowano kryptę i tam

złożono w sarkofagach ciało feldmarszałka i prezydenta Niemiec

oraz jego małżonki. Specjalnym dekretem Hitler podniósł pomnik do

rangi „Pomnika Chwały Rzeszy” (Reichsehrenmal Tannenberg), jako

jedynego w Niemczech. Po II wojnie światowej mauzoleum to zostało

zniszczone.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lew

Tannenberski

 

 

Na

rynku olsztyneckim od 7 maja 1993 roku stoi potężny kamienny lew.

Był to pomnik symbolizujący XII Mazurską Dywizję Piechoty

wsławioną w bitwie pod Tannenbergiem w 1914 roku. Został wykuty w

jednej bryle granitu i umieszczony w latach trzydziestych XX wieku na

kilkumetrowym postumencie z prawej strony głównej alei wiodącej do

mauzoleum. Na początku lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia

lew trafił do Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza w Kętrzynie

i dzięki temu przetrwał. Komendant Centrum, na prośbę władz

miejskich Olsztynka, rzeźbę przekazał nieodpłatnie miastu.

Kamienny lew stanął przed ratuszem.

 

 

 

 

 

Ratusz

 

Stary

ratusz zniszczył pożar w 1685 roku. Odbudowa całkowicie spalonego

ratusza trwała prawie 30 lat i została zakończona dopiero w 1714

roku. Po kolejnym pożarze miasta, 16 kwietnia 1804 roku, ratusz

odbudowano ponownie na dawnym miejscu. Był to duży murowany budynek

w kształcie zbliżonym do obecnego. Przetrwał do 1914 roku, kiedy

został spalony w trakcie bitwy i ostrzału artyleryjskiego. Do końca

I wojny odbudowano zniszczone domy, wzniesiono również nowy ratusz,

większy i ładniejszy. Na parterze mieściła się sala

konferencyjna i pokoje urzędników, na piętrze było mieszkanie

burmistrza. Od strony południowej dobudowano hotel Kaiserhof,

największy w Olsztynku, liczył 60 miejsc. W 1937 roku został

zmodernizowany, posiadał centralne ogrzewanie i garaż samochodowy.

 

 

W

styczniu 1945 roku Sowieci zniszczyli większą część centrum

Olsztynka. Spalono również hotel Kaiserhof,

ale ratusz jakimś cudem ocalał. Zachowany do dziś budynek,

szczególnie od strony frontowej, wygląda okazale i

reprezentacyjnie. Niestety, jego otoczenie straciło swój dawny

staromiejski wygląd.

 

 

 

 

 

 

Obóz

jeniecki Stalag I B Hohenstein

 

 

Pomiędzy

Królikowem a Sudwą w 1939 roku Niemcy zbudowali obóz dla jeńców

wojennych – Stalag I B Hohenstein. Liczył on ponad 100 baraków, w

każdym z nich trzymano od 350 do 500 jeńców. W okresie II wojny

światowej w obozie więziono jeńców polskich, francuskich,

belgijskich, radzieckich i włoskich. Największe ofiary ponieśli

jeńcy radzieccy, których zginęło ponad 50 tysięcy, głównie z

powodu epidemii tyfusu, czerwonki oraz w wyniku zagłodzenia, zimna i

wycieńczenia. Ogółem zmarło lub zostało zamęczonych ok. 55

tysięcy jeńców. Liczba ogromna, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt,

że nie był to obóz zagłady, a jedynie - podległy Wehrmachtowi -

obóz dla jeńców wojennych.

 

 

 

 

 

Skansen

 

Olsztynecki

skansen należy do najstarszych w Polsce. Jego początki sięgają

1909 roku, kiedy władze Królewca podjęły decyzję o stworzeniu

muzeum na wolnym powietrzu. Wiosną 1937 roku zarząd administracyjny

prowincji wschodniopruskiej zdecydował przenieść muzealne obiekty

z Królewca pod

Olsztynek. Wiązało się to z istnieniem w okolicach Olsztynka

Pomnika Tannenberskiego, który stał się miejscem masowych

wycieczek z całej Rzeszy. Po wojnie skansen pozostawał przez kilka

lat bez stałej opieki. Uległy wtedy rozproszeniu eksponaty, a w

obiektach architektonicznych powstały liczne uszkodzenia. Od 1962

roku Park Etnograficzny funkcjonował jako oddział Muzeum

Mazurskiego w Olsztynie. Dopiero 1 stycznia 1969 roku został

przekształcony w placówkę autonomiczną, pod nazwą Muzeum

Budownictwa Ludowego Park Etnograficzny w Olsztynku. Olsztynecki Park

Etnograficzny, usytuowany na północnych obrzeżach miasta, zajmuje

obszar 59 ha. Obiekty budownictwa ludowego pochodzą z Warmii, Mazur,

Powiśla, Barcji, Sambii i Małej Litwy, zwanej także Pruską

Litwą. Tworzą przez to jeden z najciekawszych zespołów

skansenowskich w Polsce. Prezentują różne funkcje: domy

mieszkalne, obiekty inwentarskie i gospodarcze, sakralne i

produkcyjne, np. młyn wodny, wiatraki, olejarnia, kuźnia, wędzarnia

i garncarnia. Zbiory udostępniane są dla turystów sezonowo od 15

kwietnia do końca października. Rocznie przybywa tutaj około 100

tysięcy osób.

 

 

 

 

 

 

Kościół

Najświętszego Serca Pana Jezusa

 

 

Pierwszy

kościół katolicki zbudowany ok. 1350 roku przejęli w okresie

reformacji protestanci. Nieliczni katolicy z Olsztynka i okolic

uczęszczali przez długie lata na nabożeństwa do Gryźli leżących

na terenie katolickiej Warmii. Dopiero w 1868 roku ksiądz Juliusz

Ambroży Albrecht odprawił pierwszą mszę świętą w Olsztynku. W

1883 roku biskup warmiński skierował do Olsztynka księdza Pawła

Jedzinka, przybyłego z misji w Finlandii. W ciągu pięciu lat

proboszcz zbudował murowany kościół, sfinansowany głównie przez

katolików z Warmii. Dnia 26 września 1888 roku biskup Andrzej Thiel

dokonał konsekracji kościoła, który otrzymał wezwanie

Najświętszego Serca Pana Jezusa i świętego Brunona. Siedem lat

później została restytuowana parafia rzymskokatolicka. Kościół

jest budynkiem wzniesionym na planie krzyża, murowanym z cegły,

krytym dachówką ceramiczną. To budowla neogotycka halowa,

trójnawowa z wielobocznie zamkniętym sklepionym prezbiterium. Od

strony głównego wejścia znajduje się wysoka wieża zakończona

spiczastym dachem pokrytym miedzianą blachą. Ze skromnego

wyposażenia na uwagę zasługują ambona, chrzcielnica, stacje drogi

krzyżowej, ołtarze i figura św. Brunona.

 

 

 

Olsztynek

powstał na dawnym terytorium pruskiego plemienia Sasinów. Założenie

Olsztynka wiąże się z działalnością komtura ostródzkiego

Gűnthera von Hohenstein. Z jego inicjatywy w 1350 r. rozpoczęto

budowę zamku, obok którego powstała osada zamieszkała przez

rzemieślników i kupców. W 1359 r. otrzymała prawa miejskie i

nazwę „Hohenstein” na cześć komtura. W XIX w zamek krzyżacki

został przebudowany na szkołę. Aktualnie mieści się tam Zespół

Szkół. Jedną z najstarszych budowli murowanych w Olsztynku jest

dawny gotycki kościół ewangelicki z XIV w. (zbudowany

prawdopodobnie około 1350 r.), odbudowany ze zniszczeń wojennych z

przeznaczeniem na cele muzealne ( obecnie Salon Wystawowy Muzeum

Budownictwa Ludowego). Za kościołem znajduje się kamieniczka

(dawna szkoła parafialna), w której urodził się Krzysztof C.

Mrongowiusz. Miasto do dziś zachowało średniowieczny układ ulic i

placów starego miasta z fragmentami murów obronnych. Na rynku przed

ratuszem stoi potężny kamienny lew. Był to pomnik symbolizujący

XII Mazurską Dywizję Piechoty wsławioną w bitwie pod

Tannenbergiem

 

 

 

(w

sierpniu 1914 r. w okolicach Olsztynka wojska niemieckie pod

dowództwem Paula Hindenburga rozbiły armię rosyjska gen. Samsonowa

– Niemcy nazwali ją drugą bitwą pod Tannenbergiem. Pierwszą

była słynna bitwa pod Grunwaldem w 1410 roku). Gmina Olsztynek leży

na obszarze Pojezierza Olsztyńskiego wchodzącego w skład krainy

geograficznej zwanej Pojezierzem Mazurskim, w północno-zachodniej

części obszaru Zielone Płuca Polski. Teren jest bogato rzeźbiony,

pagórkowato-falisty, poprzecinany licznymi dolinami. Szczególnie

duże różnice wzniesień występują w jarach żłobionych przez

rzeki. W Czarcim Jarze ( górny bieg Drwęcy) różnice poziomu

wzniesień i dna jaru dochodzą do 70m. O naturalnym i nieskażonym

charakterze środowiska przyrodniczego gminy Olsztynek świadczy

fakt gniazdowania gatunków zagrożonych w skali światowej: orła

bielika i derkacza.

 

 

 

 

 

Muzeum

Budownictwa Ludowego PARK ETNOGRAFICZNY

 

muzeumolsztynek.com.pl

 

 

 

Wśród

europejskich muzeów na wolnym powietrzu Park Etnograficzny w

Olsztynku należy do jednych z najstarszych. Jego rodowód sięga

początku XX wieku. Pierwsze obiekty budownictwa ludowego z terenu

dawnych Prus Wschodnich zaczęto gromadzić od 1908 roku na skraju

ogrodu zoologicznego w Królewcu, po czym (w latach 1938-1942)

nastąpiło częściowe przemieszczenie ich do Olsztynka. Do

rozbudowy skansenu przystąpiono pod koniec lat pięćdziesiątych, a

od 1962 roku zaczął funkcjonować jako oddział Muzeum Mazurskiego

w Olsztynie. W 1969 roku przekształcony został w placówkę

autonomiczną – Muzeum Budownictwa Ludowego, Park Etnograficzny w

Olsztynku.

 

 

 

Obecnie

do Muzeum należy ok. 90 ha ziemi, przy czym na 35 ha znajdują się:

1 stanowisko archeologiczne, 1 grób kurhanowy oraz 66 obiektów

dużej i małej architektury. Wyposażenie budynków stanowią

zebrane po 1945r. eksponaty pokazujące tradycyjne metody pracy i

obrzędy na wsi w XIX i XX wieku. Zbiory muzealne kultury materialnej

oraz sztuki ludowej przekraczają 10 tys. egzemplarzy.

 

 

 

E k s p

o z y c j e:

 

 

 

Zespół

budownictwa ludowego i obiektów techniki z terenu Warmii, Mazur,

Powiśla, Barcji, Sambii i Litwy. Ponadto udostępniane są

powiślańskie, mazurskie i warmińskie wnętrza mieszkalne oraz

zróżnicowane tematycznie ekspozycje w dziesięciu dalszych

obiektach. Ożywienia dodaje bogata zieleń oraz hodowane zwierzęta.