Jak to zazwyczaj bywa, wiedza zależy od poziomu oczytania i zainteresowań. Także i w przypadku znajomości takiego – często zagadkowego – terminu jak „Polska”.

Pytanie „skąd jesteście?” zadano nam w Chinach wielokrotnie. Odpowiedź rzecz jasna za każdym razem była taka sama. Reakcja pytających – za każdym razem inna. W większości napotkani Chińczycy, ciekawi naszego pochodzenia, nie umieli się popisać jakimkolwiek trafnym skojarzeniem dotyczącym Polski. Zazwyczaj po naszej odpowiedzi zapadała cisza, sugerująca pustkę w głowie azjatyckiego zagajacza rozmowy. I bez znaczenia było, czy Polskę wypowiadałyśmy jako „Poland” czy jako „Polska” (co dla Chińczyków często jest łatwiejsze do zidentyfikowania).

Zdarzały się jednak przypadki, w których chiński rozmówca zdawał się kojarzyć Polskę z nazwy. Wówczas albo powtarzał nazwę z uśmiechem i satysfakcją, że zrozumiał, albo – chcąc podtrzymać rozmowę – popisywał się tym, co na temat nadwiślańskiego państwa wie. I tak od pewnej współtowarzyszki podróży pociągiem do Datong dowiedziałyśmy się, że Polska słynie np. z połowu ryb i jezior… Dziwne, czyżby słyszała o Mazurach? Poczułam, że rozpiera mnie duma „Tak, nasze polskie Mazury!”… tylko skąd te ryby? … Szybko okazało się, że chińska studentka ulokowała Polskę w Skandynawii, a sam kraj pomyliła z Finlandią.

Z kolei poznany na dworcu dwudziestopięcioletni student z Pekinu był święcie przekonany, że naszym językiem urzędowym jest niemiecki. Takie stwierdzenie zachęciło nas do udzielenia reprymendy i zafundowania krótkiej lekcji historii, czekając na pociąg do Pingyao.

Podczas postoju na stacji benzynowej naszego autobusu sypialnego w drodze do Hangzhou pewna młoda Chinka pchana ciekawością – swoją i nieanglojęzycznych podróżników – ochoczo rozpoczęła dialog:

- Hi! Where are you from? – pyta.

- From Poland – odpowiadam, ale po chwili dodaję dla ułatwienia, wolno – It’s in Europe.

- … – szuka w pamięci i po krótkim namyśle zadowolona z siebie wykrzykuje – Oh! New York! … I know!!!

Machnęłam ręka. Wyprowadzanie z błędu uznałam w tym wypadku za bezcelowe.

Nasza polska, sycząca mowa dość często przykuwała uwagę Chińczyków. Na podstawie tego, co słyszeli, wyciągali różne wnioski; tak, jak pytanie czy jesteśmy z Rosji wcale nas nie dziwiło, tak podejrzewanie nas, że pochodzimy ze Stanów Zjednoczonych było kompletnym zaskoczeniem.

Podczas wycieczki do Xiaolangi (obszar krajobrazowy nad Żółtą Rzeką) pod Luoyang, w autobusie spotkałyśmy dwie siostry: jedna dwudziestoletnia, druga – czternastoletnia. Obie nieźle radziły sobie z angielskim, w związku z czym ucięłyśmy sobie pogawędkę. Starsza nie tylko kojarzyła Polskę z nazwy, ale też wiedziała co nieco o drugiej wojnie światowej i „jakimś tam” znaczeniu Polski w tym czasie. Młodsza wyraziła ubolewanie, że nie wie nic, ale z optymizmem dodała, że w przyszłym roku w szkole dochodzi jej przedmiot „historia świata”, więc może uda się wypełnić tę lukę.

Znacznie więcej o przemianach w Polsce wiedział nasz pekiński znajomy. Ciekawiło go, jak się nam żyje po ’89., jaki stosunek młode pokolenie Polaków ma do Rosjan i Niemców, czy wciąż mamy żal itd.

O polskiej kulturze praktycznie nikt z napotkanych przez nas Chińczyków nic nie wiedział. Nikt oprócz studenta chińskiej literatury na uniwersytecie pekińskim, z którego pomocą udało nam się trafić do jednego z zabytków – Rezydencji Księcia Gong. Ów Chińczyk, rozkochany w literaturze europejskiej (szczególnie w twórczości Joyce’a, Baudelaire’a i Rimbaud), którą ceni wyżej od chińskiej, co prawda żadnego z polskich autorów wymienić nie potrafił, za to z dużym uznaniem wspomniał nazwisko Kieślowskiego, którego filmy zalicza do czołówki najlepszych dzieł kinematografii.

Pomijając przypadki, w których rozmówcy mają jakiekolwiek pojęcie o Polsce, można się poczuć nie tylko jak obcy (którym i tak się jest ze względu na odmienny kolor skóry), ale jak przybysz z nieodkrytej jeszcze planety.