Komik i aktor Jamel Debbouze z właściwą sobie swadą parodiuje francuskiego dziennikarza, który ukryty w krzakach nadaje korespondencję z paryskiej dzielnicy arabskiej. To jeden z jego popisowych kabaretowych numerów; publiczność zwija się ze śmiechu. Choć niemal wszyscy to rodowici Francuzi, a artysta obśmiewa stereotypy, które nierzadko drzemią właśnie w ich głowach. Jamel, z pochodzenia Marokańczyk, z wyboru paryżanin, mógłby więc spytać jak kiedyś Mikołaj Gogol: „Z czego się śmiejecie? Z samych siebie się śmiejecie!”.

Ale nie pyta, w gruncie rzeczy nie może narzekać. Jest nad Sekwaną celebrytą, zwłaszcza odkąd w kultowej Amelii zagrał rolę Luciena, pomocnika gburowatego sklepikarza. Kilka lat temu w badaniach opinii publicznej Francuzi umieścili go na czele listy imigrantów, z których są dumni. Tuż za Zinedinem Zidanem, gwiazdą piłki nożnej, z pochodzenia Algierczykiem.

Te przykłady pozytywnej integracji to wciąż wyjątki. Ciągle można odnieść wrażenie, że Paryż to tak naprawdę dwa oddzielne miasta odwrócone do siebie plecami. Jedno znane z pocztówek i katalogów – z wieżą Ei   a, Łukiem Triumfalnym i Polami Elizejskimi. Drugie, etniczne, wyznaczane takimi nazwami ulic jak Belleville, rue du Faubourg St-Denis, La Goutte d’Or oraz Château Rouge. Pełne gwarnych targów, arabskich sklepików, hinduskich restauracji i wróżbitów z Senegalu. Mniej eleganckie, ale nie mniej ciekawe.

WSZYSTKIE MECZETY PARYŻA

Jestem w Paryżu któryś raz, ale po raz pierwszy postanawiam zobaczyć to jego drugie oblicze. Ruszam w podróż dookoła świata bez przekraczania granic i wchodzenia do samolotu.

Zaczynam od położonego w sercu Dzielnicy Łacińskiej Wielkiego Meczetu. Wzniesiono go już w 1926 r. za pieniądze rządu francuskiego – miał to być hołd złożony muzułmanom walczącym po stronie republiki w czasie I wojny światowej. Ma 33-metrowy minaret. Niebiesko-brązowo-białą mozaikę wykonali marokańscy specjaliści (podobno każdy metr kwadratowy składa się z 7 tys. elementów!). Dy wany sprowadzono z Damaszku, jeden z nich to dar Mohammada Rezy Pahlawiego, ostatniego szachinszacha Iranu. Minbar, czyli kazalnicę imama, ufundował król Egiptu Fuad. Budynek jest otwarty na niemuzułmanów – codziennie, z wyjątkiem piątków, można go zwiedzać z przewodnikiem, oglądając nie tylko salę modlitwy, ale też patio, bibliotekę oraz piękny ogród z fontanną symbolizujący raj. Meczet ma też swoje bardziej przyziemne oblicze – wejście od ulicy Geo? roy Saint-Hilaire prowadzi do przytulnej kawiarenki, restauracji, hammamu oraz sklepu z produktami z północnej Afryki.

To jedyny obiekt w mieście, który wygląda jak meczet, choć w Paryżu istnieje jakieś 250 muzułmańskich domów modlitwy. Ogromna część z nich to zaadaptowane na potrzeby kultu pomieszczenia w piwnicach ubogich blokowisk zamieszkiwanych przez imigrantów. Nie ma szans, by bez znajomości adresu do nich tra? ć – najczęściej nie są w żaden sposób oznaczone. Mówi się nawet o „islamie piwnic”. To określenie świetnie oddaje dyskretną formę muzułmańskiej religijności.

Oficjalnie rząd francuski nie może robić takich zestawień (w państwie obowiązuje ścisły rozdział religii od państwa), ale niektóre szacunki mówią nawet o milionie wyznawców Allaha w Paryżu i na jego przedmieściach. Muzułmanie są tu od dziesięcioleci, kiedyś byli stosunkowo mało widoczni. Jednak od 20–30 lat do głosu dochodzi pokolenie potomków imigrantów, które urodziło się już nad Sekwaną. Jego przedstawiciele mówią po francusku, tu kończyli szkoły, a dziś bez kompleksów demonstrują swoje dziedzictwo wyniesione z Algierii, Tunezji czy Maroka.