Za nimi idą kolejne, są na wyciągnięcie ręki, ale nikt nie ośmiela się ich dotknąć. Mam wrażenie, że parada trwa bez końca: 60 słoni wyszło na kąpiel, z ulicy schodzą wprost do płytkiej i rozległej rzeki Ma Oya. Dzielą się na małe grupki, brodzą w wodzie między potężnymi głazami. Zanim pojawiło się tu stado, zachwycałam się piękną rzeką, palmami i wysokimi soczyście zielonymi trawami porastającymi przeciwległy brzeg. Teraz, gdy opanowały go słonie, trudno mi uwierzyć, że to dzieje się naprawdę.

Miejscowy 20-latek z bosakiem w dłoni – znakiem rozpoznawczym kornaka, opiekuna słoni – za kilka dolarów zachęca stojących przy rzece turystów do zdjęcia z jednym ze swoich podopiecznych. Ci, którzy dali się namówić i stają blisko zwierzęcia, z wrażenia nawet zapominają się uśmiechnąć. – Większość słoni w sierocińcu Pinnawela jest oswojonych, więc nie powinny stanowić zagrożenia – mówi Lanka Dharmadasa, pracownik naukowy w ośrodku. Jednak gdy patrzę na potężne trzymetrowe monstrum, jakoś mnie to nie przekonuje. Ostry bosak w rękach kornaka przy słoniu wygląda jak zapałka, a uderzenie trąbą bez trudu powaliłoby człowieka...

Po godzinie znów wyje syrena i trzaskają rolety w oknach. Słonie, nieco się ociągając, posłusznie wracają ulicą do oddalonego o kilkaset metrów domu. W Pinnawela mieszkają na zaledwie 9 ha, większość z nich się tu wychowała. Do ośrodka sprowadza się młode, które straciły matkę, lub są poważnie ranne. Jako że sierociniec działa od 35 lat, stado powiększa się również od wewnątrz – urodziło się tu już 20 słoniątek. Pracownicy starają się, by mimo ciasnoty zwierzęta żyły podobnie jak na wolności. Samice swobodnie skupiają się w grupki, wspólnie wychowują młode, a gdy dorastający samiec staje się agresywny, jest izolowany od reszty. – W Pinnawela zajmują się tym nasi ludzie – mówi Dharmadasa. – Na wolności to samice przepędzają niebezpiecznych panów, zmuszając ich do samotnej wędrówki.

Sierociniec powstał, by chronić słonie przed ludźmi. Na Cejlonie nikt nie poluje na nie dla kłów – wśród tutejszych olbrzymów ciosy ma tylko 10 proc. samców. Nie ma też popytu na bezwartościową dla przemysłu skórę słoni i ich mięso. Jedynym powodem, dla którego populacja tych zwierząt od początku ubiegłego wieku spadła z około 36 tys. do 5 tys., jest konflikt o terytorium. Ludzie, wycinając lasy deszczowe pod uprawy, ograniczają naturalne miejsca żerowania słoni, niszczą korytarze, którymi zwierzęta przemieszczają się między siedliskami; zwykle w poszukiwaniu jedzenia słoń pokonuje co najmniej 30 km na dobę. W latach 50. XX w. lasy pokrywały 50 proc. powierzchni wyspy, obecnie to zaledwie 20 proc.

Słoń w ciągu nocy zjada 150 kg liści, traw i kory drzew. Gdy natrafi na uprawy, przez kilka godzin unicestwia roczny plon małego gospodarstwa. By ustrzec skromne źródło dochodu przed szkodnikami, rolnicy do nich strzelają, podrzucają trucizny, kopią doły-pułapki. Atakowane słonie stają się groźne dla człowieka. W ciągu ostatnich 10 lat zginęło 536 ludzi i 1 369 słoni.

Na razie trudną sytuację rząd zażegnuje, oferując rolnikom odszkodowania za stracone plony. Konflikt można by rozwiązać, zapewniając zwierzętom większą przestrzeń w parkach narodowych i wytyczając między nimi korytarze do swobodnych wędrówek. Jednak aby zapobiec wymykaniu się słoni poza teren chroniony, trzeba ogrodzić go płotem elektrycznym, a to bardzo kosztowne przedsięwzięcie (na razie płot okala 500 km granic parków). Mówi się też o konieczności wprowadzenia odstrzału słoni, jeśli ich liczba wzrośnie.

Podskakuję w dżipie, który wozi nas po wyboistych ścieżkach Parku Narodowego Udawalawe. Wypatruję, co kryje się w wysokich trawach i krzewach. Podobno tu, na 30 tys. ha między zbiornikiem Udawalawe a rzeką Walawe dzikich słoni trudno nie zobaczyć. W parku mieszka ich około 600.