Królestwo na orientalnym zachodzie

Pod rozgwieżdżonym niebem głośniki zastępujące dziś muezzinów na minaretach wołają As-salatu chejrun min an-naum – modlitwa lepsza jest od snu. Potem mury śpiących miast niosą echo pobożnych kroków. Kto nie modli się w meczecie, wysuwa spod łóżka mały dywanik z wizerunkiem świętego miejsca. Rozwinięta na podłodze, tkana jedwabiem Mekka przyjmuje kolejne pokłony, modlitwę oddaloną od niej o cały arabski świat. Ostatni na zachodzie meczet tego świata zacumowany jest jak potężny okręt u skalistych brzegów Atlantyku. Bryza znad oceanu wdziera się pod ozdobne łuki dziedzińca, ruchomy dach potrafi otworzyć się i do ciemnych, wyłożonych purpurowymi dywanami sal wpuścić błękit nieba. 85 tys. wiernych może zebrać się tu na modlitwie.
Leniwe południe. W wąskim cieniu kolumn kobiety czytają książki, wyjmują ciastka z miodem, panowie przesuwają w palcach koraliki muzułmańskiego różańca, misbahu. Dzieci w zręcznym ślizgu po gładkim, białym marmurze migają przed ich oczami. Chłodny marmur, na którym tak słodko jest drzemać w upalne południe i 50 ogromnych, szklanych żyrandoli to jedyne elementy wystroju meczetu, które nie pochodzą z Maroka. Budowę zlecono francuskiej firmie Bouygues, która doświadczenie we wznoszeniu wielkich obiektów sakralnych nabyła podczas budowy bazyliki Jamusukro na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Meczet w Casablance kosztował 800 mln dolarów, a Hassan II, ojciec obecnego króla Maroka, dał mu swoje imię. Ludzie kochali starego, rządzącego przez 38 lat władcę. Teraz kolejne pokolenia modlące się pod najwyższym minaretem świata będą wspominały jego imię. Pamięć, żeby trwała, musi mieć wymiar materialny, a meczet Hassana II jest imponującą pamiątką. Za kilka lat ucichną protesty przeciwników budowy meczetu, którzy mówią o biedzie, analfabetyzmie, despotyzmie, a światło lasera z minaretu wciąż przeszywać będzie niebo nad Casablanką.
Casablankę wznieśli Francuzi. W zniszczonym trzęsieniem ziemi, tym samym, które pożarło Lizbonę, nadatlantyckim porcie, nigdyś siedzibie piratów anfackich, wybudowali szerokie aleje, które kolonialnym zwyczajem obrębili łańcuszkiem palm, wznieśli piękne kamienice w opracowanym na potrzeby Casablanki stylu, który nazwano „arabissance”, a który art deco idealnie połączył z wpływami architektury arabskiej.
Dziś Casablanka to prawdziwa metropolia, jedyna w Maroku, która gwarantuje anonimowość. Tylko tutaj na ulicy spotkać można prostytutki w pełnej krasie swego zawodu. W lustrzanych szybach nowych biurowców przeglądają się dziewczyny w obcisłych dżinsach i krótkich bluzkach, studentki z Lyonu, Marsylii, Paryża i wyperfumowani chłopcy w wypolerowanych butach. Casablanka jest bananowym chłopcem, a Rabat urzędnikiem domatorem – mówią Marokańczycy.