W kraju rozciągającym się na wąskich wulkanicznych wyspach – od śnieżnego Hokkaido na północy po tropikalną Okinawę – możemy się zgubić w betonowym labiryncie Tokio lub w pradawnym lesie Yaku-shimy, uczestniczyć w świętych obrzędach na dymiącej siarką górze Osore albo nurkować u rajskich wybrzeży Kume-jima.

Tokio połknęło mnie jednym kłapnięciem betonowej paszczy niczym potwór z japońskiej kreskówki – tak się poczułam, gdy na stacji Shinjuku wysiadłam z metra, którym jechałam z lotniska Narita. Potem długo szukałam własnej drogi, błądząc w gąszczu uliczek, które robiły wszystko, by wywieść mnie w pole i ukryć swoją tajemnicę. Świątynki z drewna i cisza przerywana śpiewem cykad, tuż za rogiem sklep w kształcie ogromnej truskawki albo Godzilla tańcząca na telebimie i łoskot pociągu mknącego tuż nad głową – miałam wrażenie, że trafi-łam na inną planetę. Tokio-Jokohama to 40-milionowe miasto, największe megalopolis świata, labirynt, w którym ulice pozbawione są nazw, a adresy na wizytówkach i reklamach – opatrzone mapką. Sklepu czy instytucji szuka się według znaków topograficznych, takich jak „stare drzewo wiśniowe” lub „bar z tańczącą ośmiornicą w szyldzie”.

Struktura tokijskiego megalopolis przypomina plaster miodu i składa się z mnóstwa mniejszych i większych miast skupionych wokół własnych stacji kolejowych, które stanowią ich centra rozrywkowe i handlowe. Tokijczycy opanowali wiele metod zagospodarowania niewielkiej przestrzeni i sztukę miniaturyzacji. Przydomowe ogródki wielkości pudełka po butach zbudowane są z pionowo spiętrzonych doniczek. W małych mieszkankach brakuje miejsca, więc pralki stoją na zewnątrz, koło drzwi wejściowych. Na dachach domów towarowych i szkół są place zabaw i świątynki shinto, boiska i pola golfowe przykryte zieloną siatką. Cmentarze urządzono w wieżowcach i tam przechowywane są prochy, na które brakuje już miejsca. Miasto rozpościera się nie tylko na powierzchni ziemi, lecz także wgryza się w jej głąb. Tam na poziomie korytarzy metra znajdują się: bary karaoke, salony masażu, gabinety fryzjerskie, galerie sztuki i sklepy skąpane w ostrym blasku sztucznego światła i dźwięku nieustannie coś obwieszczających megafonów. Metro tokijskie działa bez zarzutu – w centrum wszystkie stacje oznakowane są też w alfabecie łacińskim. Taksówki za to są drogie i trzeba wytłumaczyć po japońsku, skąd chce się jechać lub pokazać kartkę z japońskim adresem.

Stolica Japonii leży na terenie bardzo aktywnym sejsmicznie i raz czy dwa na tydzień miasto wzdryga się jak potwór we śnie. Groźba katastrofy towarzyszy tokijczykom na co dzień. Budują więc niewysokie domki, które sprawiają wrażenie skleconych byle jak. Kiedyś używano drewna i bambusa, dziś betonu, stali i szkła. Mimo ton szarego betonu Tokio ma w sobie coś organicznego. Wciąż się zmienia, pączkuje nowymi tworami, które wkrótce znikają lub przekształcają się w inne. Zawodzą tu tradycyjne metody zwiedzania. Po kilku dniach odłożyłam przewodnik i mapę. Dałam się ponieść miastu.