W górzystej prowincji Fujian od wieków budowano niezwykłe mieszkalne warownie, w których chroniły się całe klany.

Policzmy tulou. Przypomina to swego rodzaju grę. Jak wiele tych dziwacznych budowli jestem w stanie wypatrzyć z okna samochodu? Górują nad położoną w południowo-wschodnich Chinach prowincją Fujian niczym rycerskie zamki. W każdej z tutejszych osad można znaleźć jedno, dwie lub więcej tulou. Moja obsesja się nasila. Zdarza mi się prosić o wysadzenie na skraju którejś z wiosek rozsianych między górami, po czym ruszam przed siebie, szukając kolejnych konstrukcji.

ZOBACZ GALERIĘ

W niewielkim miasteczku Hekeng zamieszkanym przez kilkaset osób naliczyłem 13 tulou (w języku mandaryńskim tu lou oznacza „ziemiankę”; jest to równie nieadekwatny opis, jak nazwanie Koloseum kamiennym okręgiem). Średniowieczne z wyglądu budowle mają ściany w kolorze ciemnego błota, niewielkie okienka na najwyższych piętrach, a do środka prowadzi zazwyczaj tylko jedna drewniana brama, wzmocniona żelaznymi okuciami.

Szybko przestało mi wystarczać samo patrzenie na te różnokształtne fortece budowane na planie kwadratu lub okręgu. Musiałem zajrzeć do wnętrza każdej z nich. I co tam odkryłem? Po pierwsze – to, co widać z zewnątrz, nie przygotowuje na wrażenia, które czekają w środku. Budynek na pierwszy rzut oka kojarzący się z więzieniem od wewnątrz przypomina salę koncertową. Nad rozświetlonym dziedzińcem górują drewniane galeryjki sięgające wysokości czwartego piętra. Ściany są poznaczone wejściami do niewielkich, identycznych pomieszczeń, wzdłuż nich wiją się drewniane korytarze. Na wyłożonym koślawym brukiem dziedzińcu znajdują się zwykle jedna lub dwie studnie oraz niewielka izba, w której pośród licznych ozdób czciło się przodków. Kształt budynku zmusza do tego, by wciąż obracać się wokół własnej osi. Podziwianiu galerii, nieba i gór widocznych nad dziedzińcem towarzyszy nieustający zawrót głowy i zachwyt nad konstrukcją, która pozwalała pomieścić małą społeczność w środku gigantycznej, niezdobytej budowli.

Chociaż istnieją pogłoski o tulou jeszcze wcześniejszych, najstarsze zapisy dotyczą tych powstałych w 1558 r. – tak twierdzi Huang Hanmin, architekt i autor wielu artykułów na temat tulou. Czas ich budowy zbiega się z okresem zaciekłych wojen prowadzonych przez lud Hakka, który przywędrował tu z północnych chińskich równin i zaczął wypierać miejscową ludność.