Zapomniany Szlak Herbaciany

Wewnątrz stara kobieta obraca młynek modlitewny, mamrocząc mantry, kilku mężczyzn siedzi na dywanach.

Z pomocą gestów i kieszonkowego słownika pytam ich, jak mogli sobie pozwolić na kosztowne pojazdy. Uśmiechają się szeroko. Gdy zjedliśmy pełne miseczki ryżu z kawałkami mięsa jaka, starzec będący głową rodu przyniósł niebieskie metalowe pudełko, otworzył je i dał znak, byśmy zajrzeli do środka. Wewnątrz były setki martwych gąsienic.
– Yartsa gompo – powiedział z dumą nasz gospodarz. Każda gąsienica, wyjaśniał, zostanie sprzedana za 4–10 dolarów. W kasetce może więc być nawet 10 tys. dolarów w martwych gąsienicach. Yartsa gompo – w Chinach nazywane chong cao – to gąsienice ćmy z rodzaju Thitarodes zarażone pasożytniczym grzybem Cordyceps sinensis, który zabija je i żywi się nimi. Występują tylko na łąkach powyżej 3000 m n.p.m.
Każdej wiosny tybetańscy nomadzi przeczesują te łąki w poszukiwaniu wysuwających się z ziemi na nie więcej niż 2,5 cm, fioletowych yartsa gompo. W chińskich medycznych sklepach w całej Azji są sprzedawane jako panaceum na wszelkie problemy zdrowotne. Wystawione w gablotkach z kontrolowaną temperaturą, najdroższe gąsienice kosztują prawie 80 dol. za gram, dwa razy więcej, niż wynosi dzisiejsza cena złota.
Tybetańczycy nie jeżdżą już konno, a herbata przestała być głównym napojem w miastach Tybetu (wszędzie jest Red Bull i Budweiser). A jednak – tak jak herbata pochodzi z tradycyjnych regionów Chin, tak chong cao można znaleźć jedynie na Wyżynie Tybetańskiej. Buty i szampony, telewizory i tostery mogą płynąć na zachód pokrytymi asfaltem fragmentami starożytnego szlaku, ale coś innego wraca na wschód. Dziś Chińczycy płacą za magiczne gąsienice równie słono, jak kiedyś za wytrzymałe konie.