Wikingowie

24 marzec 2009


Wyprawiali się w różnych kierunkach. Około 860 r. wojownicy z terenów dzisiejszej Norwegii dotarli do Islandii i skolonizowali ją. Pod koniec X wieku opisywany w sagach Erik Rudy, dopłynął do nowego lądu, gdzie założył dwie osady. Chcąc zachęcić innych do osiedlania się, nazwał wyspę Zieloną Ziemią – Grenlandią. Jego syn Leif Eriksson dopłynął do Ziemi Baffina, Labradoru i Nowej Fundlandii, pięć wieków przed Kolumbem odkrywając nowy kontynent – Amerykę! Nowy ląd nazwał Vinlandią, czyli Krainą Winorośli.
Wikingowie, którzy osiedlili się na Islandii i Grenlandii, zajęli Wyspy Owcze, a także Szetlandy, Orkady, Hebrydy i wyspę Man. Po krótkim czasie opanowali też północno-zachodnią Anglię oraz Irlandię, w której założyli m.in. Dublin i Cork. Celem Normanów z terenów dzisiejszej Danii stały się głównie wybrzeża Anglii oraz Europa Zachodnia, gdzie rzekami docierali w głąb lądu. Przeprawiając się przez Cieśninę Gibraltarską, dotarli na Morze Śródziemne.
Żeglarze z terenów Szwecji, zwani Waregami, opanowali obszar Morza Bałtyckiego, a płynąc rzekami i Jeziorem Ładoga, docierali w głąb kontynentu. Założyli tam wiele osad handlowych, przede wszystkim na Rusi Kijowskiej. Nie był to koniec ich ekspansji – dotarli aż do kalifatu Abbasydów w Bagdadzie, a w 860 r. zaatakowali Konstantynopol.

Takie olbrzymie sukcesy na morzach wikingowie osiągnęli dzięki niebywałej odwadze, sztuce żeglowania oraz umiejętności konstruowania łodzi. Jedną z najważniejszych „branż” ich cywilizacji było niewątpliwie szkutnictwo. Jak twierdzą znawcy, wikińskie łodzie lepiej spisywały się na otwartym morzu niż o kilkaset lat późniejsze okręty wielkich renesansowych odkrywców. Płytkie zanurzenie umożliwiało im poruszanie się w korytach rzecznych. Zbudowane z szeroko na siebie zachodzących desek, były długie, wąskie i ostro zakończone z obu stron. Łączone żelaznymi nitami, uszczelniane były sierścią i smołą. Wygięte dzioby często zdobiły kunsztowne rzeźby – głowy zwierząt lub wizerunki smoków. Ciekawym rozwiązaniem były dwa napędy: kwadratowe ożaglowanie z ruchomym masztem i wiosła. Do naszych czasów zachowało się kilka takich jednostek. Można je podziwiać w Vikingskiphuset (Muzeum Łodzi Wikingów) w Oslo czy Vikingeskibsmuseet w Roskilde. Przy duńskim muzeum znajduje się też pracownia, w której wciąż wykonuje się łodzie na wzór wydobytych z Roskildefjorden.
Osiągnięcia cywilizacyjne wikingów nie kończą się wcale na łodziach. Mieli oni także rozwiniętą sztukę i rzemiosło, prawo, handel oraz religię. Kultura ta przetrwała na Półwyspie Skandynawskim oraz na niektórych skolonizowanych przez nich wyspach, opierając się ekspansji chrześcijaństwa. Skandynawskie pogaństwo przetrwało w tradycji ludowej, zaś współcześnie znane legendy i podania zawierają pierwotną mitologiczną treść. Wiele ich wątków weszło w skład kultury europejskiej.

Kamieni runicznych, tak charakterystycznych dla kultury wikingów, jest dziś ok. 4 tys., najwięcej na terenie Szwecji. Pokrywające je pismo to najstarszy typ pisma północnoeuropejskiego. To układ rytych znaków, które dla pogańskich Skandynawów nosiły ślady magii. Alfabet runiczny określany jest nazwą Futharku, która wzięła się od dźwięków przypisanych dla pierwszych sześciu znaków : f, u, th, a, r, k oraz u. Pismo runiczne jest trudne do odczytania, bo nie pozwalało na zapisanie wszystkich dęwięków mowy. Początkowo używany był tzw. starszy futhark, złożony z 24 znaków, lecz od okresu wikingów wprowadzono tzw. młodszy futhark, składający się już tylko z 16. Występował on w dwu wersjach: runy krótkowiązkowe zwane dziś szwedzko-norweskimi oraz runy długowiązkowe, tzw. duńskie.
Poza kamieniami napisy takie umieszczano na przedmiotach codziennego użytku i ozdobach. Treść run to najczęściej pamiątkowe inskrypcje i magiczne formuły. Ich pochodzenie wyjaśniano poprzez odwołanie się do mitologii, która czyni z nich dar Odyna – głównego boga nordyckiego panteonu. Używane były jako talizmany, czego potwierdzeniem są sagi opowiadające, jak wyryte na sterze czy wiosłach strzegły statków na   morzu, a umieszczone na mieczach gwarantowały zwycięstwo w boju. Inne, stosowane do praktyk medycznych, miały moc uzdrowicielską. Największe skupisko kamieni runicznych znajduje się w okolicach jeziora Melar, nad którym położona jest szwedzka stolica.

  1. Do ulubionych
  2. Drukuj

Dodaj komentarz

Komentarze

  • Gość Gość
    Do moderacji
    2010-03-06 19:20

    ciekawy artykuł i świetne zdjęcia

  • Do moderacji
    2009-06-17 11:46

    Historia kultury wikingów jest fascynująca. Artykuł bardzo dobrze napisany.

Autor

Ostatnio czytali

  • tami
  • MAXIMUS
  • biber
  • patt1989

Aktualności

Blogi NG

Forum

Dla prenumeratora

Prenumeratorów naszych magazynów zapraszamy do odwiedzania Klubu Prenumeratora.
Znajdziecie w nim między innymi: konkursy z nagrodami, zniżki w sklepie, zaproszenia na wystawy oraz imprezy National Geographic. Dodatkowo istnieje możliwość poddania swoich zdjęć ocenie przez profesjonalnych fotografów. To jednak tylko niektóre atrakcje, jakie przygotowali�my dla naszych prenumeratorów.

X

Dodaj komentarz

Aby zamieścić ten komentarz, musisz należeć do społeczności National Geographic.

Zarejestruj się Zaloguj się