Szlakiem wieszcza

Rusz na Białoruś: Kuźnica, Gródek, Nowogródczyzna, Świteź, Zaosie
Długość: 500km
Cena: 300 zł

Tęsknota mię nieraz do Litwy ciężka napada i ustawicznie śni mi się o Nowogródku... pisał Mickiewicz. Nic dziwnego. Malowniczo położony na wzgórzach, nawet po 60 latach komunizmu zachował ślady romantycznego uroku. W czasach Mendoga (XIII w.) Nowogródek był stolicą Litwy, przed wojną miastem wojewódzkim, dziś – prowincjonalnym miasteczkiem. W niedzielę dzwony biją tu najpierw w barokowej Białej Farze. Jest 9.30. O 10.00 odzywają się w cerkwi św. Mikołaja i w kościele podominikańskim. Potem w gotyckiej cerkwi św. Borysa i Gleba. Świątynie po kilkudziesięciu latach znów zostały otwarte. Stoją przy rynku, zwanym dziś placem Lenina, lub kilkaset metrów od niego. Jedynie drewniany meczet usytuowany jest trochę dalej. Jego żółty minaret wygląda dość niezwykle na tle bloków z wielkiej płyty. W czasach Mickiewicza tuż za klasztorem Dominikanów była jeszcze XVII-wieczna synagoga. Zdewastowana przez Niemców podczas wojny, została rozebrana w latach 50. Do wojny przy rynku stał też pałac Radziwiłłów. Pałacu też już nie ma, jest za to pomnik wodza rewolucji, podobnie zresztą jak w każdym mieście na Białorusi.

Krętymi uliczkami Nowogródka idziemy zawsze w dół albo w górę. Dużo tu kolorów. Kamieniczki przy rynku i w sąsiednich uliczkach są pistacjowe, fioletowe, różowe. Ozdobione białymi gzymsami, pilastrami, grubymi stiukowymi girlandami owoców. Wyglądają lepiej niż w wielu innych miastach Białorusi – dzięki wieszczowi. Odnowiono je w 1998 r., z okazji jego 200. rocznicy urodzin. Wśród drzew widać rodzinny dom Mickiewicza – białe kolumny ganku, dach kryty gontem. Wzorcowa sielanka. Adam spędził tu dzieciństwo. Po ukończeniu szkoły prowadzonej przez dominikanów wyjechał na studia do Wilna. Dom ostatni raz odwiedził, mając 23 lata. Dzisiejszy budynek nie do końca odpowiada obrazowi z czasów Mickiewicza. Brakowało dokumentacji, wiele decyzji podjęto intuicyjnie. Wewnątrz wiszą portrety Adama, jego rodziny, Maryli, filomatów. Trochę rycin, poza tym reprodukcje, kopie, fotokopie, kserokopie. Oryginalne pamiątki pozostają rozproszone – część w Warszawie, część w Paryżu, w Istambule, pozostałe zagubione, popalone. Sam dom Mickiewicza stawał w płomieniach trzy razy. Pierwszy raz w jego dzieciństwie, drugi w 1881 r., trzeci – od niemieckiej bomby w roku 1941. Było tam już wtedy muzeum, ze sporym zbiorem pamiątek. Spaliły się książki, akta sądowe ojca, notatki Adama.