Paryż - zabytki, muzea

W kręgu świątyń sztuki i nauki

Wśród muzeów Paryża króluje oczywiście Luwr. Potężny, wiekowy, o ugruntowanej legendzie, ze wspaniałymi zbiorami sięgającymi od najgłębszej przeszłości po XIX wiek, mieści w sobie jak gdyby wiele muzeów. Wbrew potocznym pojęciom tylko okresowo bywał siedzibą królów, ale w całym majestacie króluje nad śródmieściem stolicy.
Jego główne symbole: skrzydlata Nike samotracejska, która wznosi się wysoko ponad szerokimi schodami prowadzącymi do galerii średniowiecznego malarstwa włoskiego. Oczywiście – Wenus z Milo, rzecz jasna Mona Lisa. A także szklana piramida na głównym dziedzińcu muzeum – podwórcu Napoleona.
Przez piramidę prowadzi droga do muzeum, wprawdzie nie jedyna (bo można wejść też przez bramę na rue Rivoli 99, od stacji metra Palais Royal), ale najważniejsza. Był to znakomity pomysł architekta Ieoh Ming Pei wypromowany przez prezydenta Francois Mitterranda, który pośród swoich słabości miał i taką, że lubił sobie stawiać pomniki w stolicy, wspierając budowę efektownych obiektów, z nadzieją, że zawsze będą wiązane z jego nazwiskiem.
Pomysł znakomity, bo na ogromnej, rozjaśnianej światem dziennym przestrzeni pod piramidą można było wygodnie pomieścić kasy plus tysiąc nieodzownych funkcji – informacyjnych, komercyjnych, rekreacyjnych, i oszczędzić wieleset metrów kwadratowych powierzchni muzealnej w pałacu. Obok głównego hallu powstało całe podziemne miasto – z gastronomią i handlem, salami konferencyjnymi, teatralną i miejscem dla ekspozycji czasowych (tu odbywa się m.in. doroczny paryski salon fotografii).
Z punktu widzenia estetyki i dobrego smaku piramida jest jednak kontrowersyjna. Przeważa zdanie, że się „wessała” w Paryż, jak kilka innych ekstrawaganckich obiektów, które z czasem powszechnie uznano za punkty rozpoznawcze, nieledwie ozdoby miasta: np. Centrum Pompidou. Ale czy rzeczywiście pasuje do zabytkowej architektury?
Całe szczęście, że wzniesiono ją na dziedzińcu Napoleona, obudowanym w znacznej części za Drugiego Cesarstwa, w stylu wcześniejszych segmentów, a nie na cour carrée, czyli dziedzińcu kwadratowym, znacznie mniejszym, pochodzącym częściowo z XVI, a częściowo z XVII wieku. Ten jest prawdziwym arcydziełem. Ozdobiony rzeźbami mistrza Jeana Goujona, dyskretnie iluminowany, wypełniony starą muzyką, w czerwcu czy sierpniu wieczorem robi wrażenie, którego się nie zapomina. Napoleon potraktował cour carrée jako salon godny władców tego świata, gdy urządził tam wesele po swoim ślubie z austriacką cesarzówną Marią Ludwiką.
Najstarszy fragment obecnego Luwru budował Pierre Lescot, architekt renesansowego króla Franciszka I. Natomiast w podziemnej części muzeum można obejrzeć Luwr jeszcze o trzy wieki wcześniejszy. Ściślej – jego podstawy, zręby gotyckiej warowni z przełomu XII i XIII w. i zamku z drugiej połowy XIV w. odsłonięte przez archeologów w latach 80. ub. stulecia, zakonserwowane, wyeksponowane i udostępnione zwiedzającym.
Z głównego hallu pod piramidą osobne wejścia prowadzą do trzech skrzydeł muzeum: na północ Richelieu (od wielkiego kardynała-kanclerza króla Ludwika XIII) ze zbiorami rzeźby francuskiej od V do XIX w., rzemiosła artystycznego (kolekcja gobelinów nieustępująca wawelskiej) oraz malarstwa francuskiego i północnomorskiego (Niemcy, Flandria, Holandia). Na dwóch przykrytych szkłem dziedzińcach tego skrzydła efektownie wyeksponowano monumentalną rzeźbę francuską.