Pan na bocianim gnieździe

W drugiej dekadzie kwietnia zaczynają się pojawiać jaja. W sumie, po tygodniu lub więcej, jest ich od 2 do 6. Wysiadywanie rodzice zaczynają jednak w 4., 5. dniu po złożeniu pierwszego jaja, ale przed pojawieniem się drugiego. Miesiąc później wykluwa się pierwsze pisklę. I zaczyna się wyścig z czasem o wykarmienie głodnych brzuchów i ochronę maluchów przed chłodem nocy, upałem południa, deszczem, wiatrem, drapieżnikiem.

Przez pierwsze 20 dni zawsze któreś z rodziców czuwa nad maluchami, podczas gdy partner ugania się za jedzeniem. Gdy jest go pod dostatkiem, bociany polują intensywnie i błyskawicznie. Znane są przypadki, gdy jeden ptak w ciągu godziny zjadł 44 myszy, 2 chomiki i jedną żabę, inny złowił setki świerszczy w tempie 25–30 na minutę, a jeszcze inny w 18 minut wyciągnął z ziemi 77 dżdżownic! Białe boćki wolą bardziej kaloryczne gryzonie i owady od płazów.
– W Polsce żyją jednak bociany, które uwielbiają żaby i ryby. Każda para z 1–5 młodymi musi w ciągu sezonu zdobyć dla siebie i potomstwa od 200 do 344 kg mięsa – wylicza dr Profus.
 Z liczącej 19 gatunków rodziny bocianów żyjących na świecie w Polsce występują dwa – biały i czarny. Oba są czarno-białe, oba regularnie latają do Afryki, i to podobną trasą, oba też klekoczą. Czarny ma metalicznie czarną głowę i grzbiet, takiż wachlarz ogona i więcej czerni na skrzydłach. Spód ciała lśni bielą. To samotnik stroniący od innych boćków i ludzkich siedzib. Gniazda zakłada w starych lasach, klekocze rzadziej od jaśniejszego kuzyna, a w czasie zalotów partnerzy wydają głośne, świszczące dźwięki. Młode w gnieździe odzywają się miękkimi, płaczliwymi głosami. Ale nie należy ufać pozorom. Pisklęta bociana czarnego zażarcie walczą z intruzami, podczas gdy małe boćki białe zachowują się spokojnie. Jedne i drugie przestraszone zwracają to, co zjadły, naukowcy mogą więc zbadać ich dietę.

– Bociany czarne najchętniej jadają ryby – ustalił dr Profus, od ćwierćwiecza badający zwyczaje także tego gatunku. – Stanowią one trzy czwarte zawartości żołądków piskląt. W następnej kolejności są żaby i kijanki, potem owady i dżdżownice. Rodzice polują w promieniu 20 km od gniazda, do którego przynoszą przysmaki 48 razy dziennie.
W Polsce żyje ponad 1100 par bocianów czarnych, jest to zatem ptak dużo rzadszy. Zdarza się, że wmiesza się w stado białych pobratymców przeszukujących podmokłe łąki, ale gdy pojawi się człowiek, zrywa się do ucieczki znacznie wcześniej niż kuzyni. Pisklęta obu gatunków wylatują z gniazd po ukończeniu drugiego miesiąca życia. Wkrótce opuszczają rodzinne strony. Potem z Polski wylatują dorosłe ptaki.
We wrześniu przekraczają Bosfor i Gibraltar. Białe bociany w tysięcznych stadach. Czarne – w niewielkich stadkach lub samotnie. Niektóre, zwłaszcza te niedoświadczone, padają z wycieńczenia. Większość dociera do mokradeł i trawiastych równin Afryki. Tam zwiedzają, tyją i zbierają siły na podróż powrotną. Kiedy wrócą i w jakiej kondycji? To już zależy od pogody.