Czy oglądałeś wczoraj wieczorem National Geographic? (1957–1969)

W 1963 r. Towarzystwo National Geographic dotarło na wierzchołek świata. 22 maja Barry Bishop, pracownik Magazynu, wbił flagę Towarzystwa na szczycie Mount Everest. Bishop był członkiem pierwszego amerykańskiego zespołu – jednego z pierwszych, które zdobyły najwyższy szczyt świata. Jego wyczyn uświetnił 75. rocznicę założenia Towarzystwa. Przez trzy czwarte wieku National Geographic stale się rozwijało, a w 1963 r. miało już 3 mln członków. Gdy personel przygotowywał się do przenosin do nowego budynku, Towarzystwo wydało swój od dawna wymarzony, pierwszy atlas świata, nad którym pracowano przez 7 lat. Melville Grosvenor uznał, że atlas jest „największym, najpiękniejszym i najbardziej ambitnym wkładem [Towarzystwa] do nauki geografii”. Nigdy przedtem okoliczności nie były tak sprzyjające. Prezydent Kennedy obiecywał wyprawy do gwiazd i sondowanie oceanicznych głębin. Nauka rozwijała się w szybkim tempie, a Towarzystwo National Geographic szukało nowych sposobów przybliżenia świata swoim członkom. Dzięki postępowi technicznemu w fotografii i druku, Magazyn National Geographic eksplodował kolorami. Bez względu na temat – włoska Riwiera, szczepy Nowej Gwinei, kolibry czy lśniące samoloty odrzutowe – wszystko przedstawiano w nowym, dynamicznym układzie graficznym. Na okładkach znalazły się efektowne zdjęcia. Melville Grosvenor potroił wydatki na zdjęcia i zatrudnił zdolnych fotografów i dziennikarzy, którzy mieli mnóstwo nowych pomysłów.

Ale na tym nie koniec. Program wykładów Towarzystwa i jego filmy tematyczne od dawna cieszyły się w Waszyngtonie popularnością, a teraz Grosvenor dostrzegł w kolorowej telewizji doskonałą okazję do pokazania tych filmów widzom w całym kraju. 10 września 1965 r. Towarzystwo nadało swój pierwszy telewizyjny film z serii Special. Film „Amerykanie na Mount Everest” wywołał ogromne wrażenie i zyskał najwyższe oceny spośród wszystkich dotychczas wyświetlonych filmów dokumentalnych. Bardzo szybko 4 kolejne filmy z serii Special nie tylko podniosły poziom takich filmów, ale także przyciągnęły rzesze nowych widzów. W 1968 r. film „Amazonka” obejrzało 35 mln telewidzów, więcej niż jakikolwiek inny program pokazywany w telewizji w dwutygodniowym okresie.

Dawni bohaterowie National Geographic – nieustraszeni odkrywcy i poodmrażani dżentelmeni – ukazywani byli w Magazynie w otoczce z liści dębu i wawrzynu, ale takie telewizyjne odcinki Special jak „Panna Goodall i dzikie szympansy”, „Dr Leakey i zaranie człowieka” czy „Świat Jacquesa Cousteau”, sprawiły, że w każdym domu pojawili się nowi bohaterowie z określonych, wyspecjalizowanych dziedzin nauki

Niewielu ludzi tak pobudziło wyobraźnię widzów, jak Francuz Jacques Cousteau. Ten charyzmatyczny wizjoner był współtwórcą akwalungu, pierwszego aparatu umożliwiającego oddychanie pod wodą, który otworzył nowe królestwo badań podwodnych. Poza granicami Francji Cousteau był właściwie nieznany aż do czasu, gdy National Geographic postanowiło w 1952 r. sfinansować jego projekty. Pracując na pokładzie swego słynnego statku badawczego, Calypso, Cousteau razem z wynalazcą stroboskopu, Haroldem Edgertonem, rozwijał nową dziedzinę fotografii – fotografię podwodną. Konstruował bezsterowe statki zwane spodkami nurkującymi, którymi można było kierować za pomocą dysz silnika strumieniowego, był to zatem rodzaj podwodnego samolotu odrzutowego. Zbudował kilka podwodnych stacji mieszkalnych, tzw. Conshelf, udowadniając, że ludzie mogą przebywać i pracować pod wodą przez długi czas. Przez wiele lat pisał w National Geographic interesujące, popularne artykuły. Powodzenie wyświetlanych od 1966 r. telewizyjnych filmów Special, skłoniło go do nakręcenia własnego, wieloodcinkowego, dokumentalnego serialu telewizyjnego.

Akwalung umożliwił archeologowi, George’owi Bassowi z Uniwersytetu A&M w Teksasie, stałą, systematyczną pracę przy wydobywaniu statku zatopionego 3400 lat temu u południowych wybrzeży Turcji. Statek zawierał najbogatszy z dotychczas znalezionych zbiór przedmiotów z epoki brązu. Dotowany przez Towarzystwo Bass był pionierem podwodnej archeologii i opublikował w National Geographic 6 sprawozdań z prowadzonych prac.

W 1959 r. Towarzystwo zaczęło dotować prace Louisa i Mary Leakeyów, którzy od dawna szukali śladów pierwotnego człowieka w wąwozie Olduvai w Tanzanii. Odkrycie skamieniałych, liczących 1,8 mln lat szczątków hominida otworzyło przed paleoantropologią nowe, niezwykłe perspektywy. Leakeyowie znaleźli fragmenty kości, narzędzia kamienne i szczątki wymarłych zwierząt. Znaleziska te potwierdzały przypuszczenia, że kolebką ludzkości jest prawdopodobnie Afryka. Dzięki artykułom w National Geographic i telewizyjnemu filmowi Special z 1966 r. Louis Leakey z rozwichrzonymi, siwymi włosami i łobuzerskim uśmiechem stał się postacią znaną milionom widzów.

Louis Leakey przypuszczał, że badając życie małp człekokształtnych można uzyskać jakieś informacje o życiu pierwotnego człowieka. Zachęcił trzy fascynujące i śmiałe kobiety do podjęcia badań nad naczelnymi. Jane Goodall, młoda, mówiąca cichym głosem Angielka, właściwie zamieszkała wśród szympansów żyjących w Gombe, narodowym rezerwacie zwierząt w Tanzanii. Ku swemu zaskoczeniu stwierdziła, że szympansy często posługują się prostymi narzędziami. Praca Goodall zaowocowała wieloma artykułami i filmami z serii Special. Świetna fotografia szympansa wyciągającego rękę z wysuniętym palcem wskazującym w kierunku dłoni Goodall, stała się symbolem naszych nie uświadamianych więzów ze światem przyrody.