Czarne prognozy

Pierwsze imperium w dziejach świata, Akad, zostało założone ok. 4 300 lat temu pomiędzy wodami Eufratu i Tygrysu. Jego władcy sprawowali władzę z miasta pod tą samą nazwą, położonego prawdopodobnie nieco na południe od dzisiejszego Bagdadu, a strefa ich wpływów rozciągała się na północ aż na tereny dzisiejszej Syrii, na zachód do Anatolii, zaś na wschód do Iranu. Akadyjczycy byli bardzo dobrze zorganizowani i świetnie uzbrojeni, a co za tym idzie – także zamożni. W tekstach z tamtego okresu znajdziemy informacje o bogactwach, od rzadkich gatunków drewna po drogie metale, które płynęły do stolicy z odległych krajów.

Nagle, około stu lat po swoich narodzinach, imperium akadyjskie upadło. W tym okresie zaledwie trzech lat czterech mężczyzn, jeden po drugim, zgłosiło pretensje do tronu. „Kto był królem? Kto nie był królem?” - takie pytanie znajdziemy w rejestrze znanym jako Sumeryjska Lista Królów.

Przez wiele lat naukowcy przypisywali upadek imperium polityce. Jednakże około 10 lat temu klimatolodzy analizujący dane z dna jezior i oceanu zauważyli, że dokładnie w tym czasie, w którym doszło do rozpadu imperium, w regionie gwałtownie zmniejszyła się ilość opadów. Obecnie uważa się, że upadek Akadu został spowodowany suszą. Inne cywilizacje, których koniec został niedawno skojarzony ze zmianami w schemacie opadów, to m.in. egipskie Stare Państwo, które upadło mniej więcej w tym samym czasie co Akad, cywilizacja Tiwanaku, która ponad tysiąc lat kwitła w okolicach jeziora Titicaca w Andach, zanim około roku 1100 n.e. jej pola nie opustoszały, oraz klasyczna cywilizacja Majów, która załamała się u szczytu swojego rozwoju, około 800 roku.

Zmiany w ilości opadów, które doprowadziły do ruiny te wczesne cywilizacje, występowały na długo przed industrializacją: zostały wywołane przez naturalne procesy klimatyczne, których podłoże pozostaje niewyjaśnione. W przeciwieństwie do nich zmiany klimatyczne spowodowane nagromadzeniem gazów cieplarnianych to konsekwencja naszego działania. Ono także będzie miało wpływ na zachmurzenie i opady w sposób, który - choć trudny do przewidzenia - może okazać się równie niszczący.

Ciepłe powietrze zawiera więcej pary wodnej, która jest gazem cieplarnianym, tak więc cieplejszy świat to świat, w którym atmosfera zawiera więcej wilgoci. (Na każdy stopień Celsjusza wzrostu temperatury w danej jednostce powietrza blisko powierzchni znajduje się około 7 proc. więcej pary wodnej). Nie musi to koniecznie oznaczać więcej deszczu - większość naukowców jest zdania, że faktyczna suma opadów ulegnie jedynie niewielkiemu wzrostowi – jednakże prawdopodobnie wpłynie na zmiany w rozmieszczeniu opadów. Spowoduje wzmocnienie podstawowej dynamiki, której podlegają: w niektórych częściach świata rośnie wilgotność powietrza, jednak wilgoć zamienia się w opady w postaci deszczu lub śniegu w innych rejonach świata.