Co cię gryzie?

Anaplazmoza – jej objawy to zazwyczaj rumień i wysoka gorączka (której nie ma w przypadku boreliozy!) oraz kojarzące się z grypą, m.in. bóle mięśni i głowy, złe samopoczucie, osłabienie, nudności. W leczeniu stosuje się antybiotyki, które działają zarówno na krętki boreliozy, jak i na riketsje anaplazmozy. Pierwsze przypadki tej choroby zostały opisane w Stanach Zjednoczonych w 1994 r., trzy lata później w Europie. W Polsce po raz pierwszy stwierdzona w 2001 r. Najwięcej zachorowań ma miejsce między czerwcem a sierpniem, ale ogólnie notuje się je w okresie od kwietnia do października.

Uwaga: zapewne każdy właściciel psa słyszał o babeszjozie – groźnej chorobie przenoszonej przez kleszcze. Wywołujące ją pierwotniaki atakują czerwone krwinki (podobnie jak malaria). Choroba rozwija się bardzo szybko – po trzech dniach od pojawienia się pierwszych objawów może być za późno na leczenie. Początkowo pies jest osowiały, nie ma apetytu, jego dziąsła stają się blade – w tym wypadku należy natychmiast iść do weterynarza. Sygnałem alarmowym jest brązowy mocz u psa – znak, że babeszjoza poczyniła już poważne spustoszenia. Szczepy powodujące tę chorobę u psów nie są jednak groźne dla człowieka. Istnieje też babeszjoza ludzka, ale występuje bardzo rzadko.

Bąkowate (ślepaki)

W Polsce występuje ok. 50 gatunków. Cechy charakterystyczne to krępe ciało i duże, mieniące się kolorami oczy. Spotyka się je od wiosny (połowa maja) do jesieni na łąkach i pastwiskach, w pobliżu wody i terenów podmokłych, w lasach i na polanach. Boleśnie gryzą (tylko samice odżywiają się krwią). Kiedy usiądą na skórze, najpierw „sprawdzają” podłoże przednimi łapkami, jakby niedowidziały (stąd może potoczna nazwa ślepaki). W rzeczywistości rozgarniają przednimi odnóżami sierść (włoski), by się dostać do skóry.

Najbardziej pospolite u nas to:

• Jusznica deszczowa (Haematopota pluvialis) – szarobrązowy, „prostokątny” owad długości 12 mm z różkami, długim „nosem” i plamkowanymi skrzydłami (rysunek na dole). Często dokucza nad rzekami i jeziorami, zwłaszcza w gorące, parne dni. Chętnie siada na mokrym ciele, kiedy się wyjdzie z kąpieli.
•  Ślepak czarnożółty (Chrysops relictus) – trójkątna rogata „mucha” długości ok. 10 mm z zielono-złotymi oczami (rysunek powyżej).
•  Bąk bydlęcy (Tabanus bovinus) – duży (20–25 mm długości), żółto-brązowy z zielonymi oczami. Gryzie głównie konie i krowy, czasami atakuje też człowieka.

Jak się chronić?

Należy zakładać spodnie z długimi nogawkami, długie rękawy, kryte buty i stosować środki odstraszające owady.

Co zrobić, gdy ugryzie?

Jeśli miejsce ugryzienia spuchnie, można przyjąć wapno lub inne ogólnie dostępne środki przeciwalergiczne (tzw. antyhistaminiki).

Jakie choroby przenoszą?
 
W naszym klimacie nie przenoszą chorób.

Źródła: Biologia molekularna patogenów przenoszonych przez kleszcze, red. Naukowa Bogumiła Skotarczak, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006; Medycyna podróży, rośliny trujące, zwierzęta jadowite, Danuta Prokopowicz, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok 2007; Meldunki epidemiologiczne www.pzh.gov.pl; www.tbefacts.com; www.borelioza.info.pl